ابوبکر حسین بن علی بن یزدانیار ارموی از عرفای ایرانی در سدۀ ۳ و ۴ قمری است.
قزوینی، محمد (۱۳۲۸). حاشیه شَدالازار فی حط الاوزار عن زوارالمزار. تهران: چاپخانه مجلس.
پور جوادی، نصرالله (۱۳۷۷). «ابن یزدانیار ارموی و منازعه او با مشایخ بغداد نگاهی به دعواهای صوفیه با یکدیگر». فلسفه و کلام (۴۵): ۶۶ تا ۹۱.
در تعرف کلابادی ،قدیمی ترین منبعی که نام ابن یزدانیار آورده شده است ،از او در کنار دیگر رجال صوفیۀ ایران چون ابوحفص حداد ،بایزید بسطامی و ... نام برده شد است. کلابادی نامی از شهر وی نیاورده است. ابن یزدانیار بنابر روایت های مشهور ارموی بوده است. نویسندگان پس از کلابادی چون سلمی ،قشیری و انصاری نام شهر او را ذکر کرده اند. ولی در رسالۀ قشیری و طبقات شعرانی او را اهل ارمنیه دانسته اند ؛که این موضوع صد در صد اشتباه نساخان بوده است.و شکل درست آن ارمیه باید بوده باشد. گراملیش ،مترجم آلمانی رسالۀ قشیری نیز در ترجمه خود با استفاده از برخی نسخ خطی ،ارومیه را بر ارمنیه ترجیح داده است. هرچند زرین کوب عقیده دارد که احتمالا نسبت ارموی او با نسبت ارمنی اش منافاتی ندارد و «در اصل کردی ارموی بوده است که خانواده اش در ولایت ارمنیه می زیسته اند.» در طبقات الصوفیۀ سلمی نیز سخنانی از قول علی بن ابراهیم ارموی که گویا همشهری ابن یزدانیار بوده آمده است. خواجه عبدالله انصاری ،گویاتر از بقیه او را ارموی خوانده و گفته است که در ارمی بوده و حتی اینکه «گور وی به ارمی است» را ذکر کرده. از متاخران حمدالله مستوفی او را اهل ارومیه ،جامی در نفحات او را ارموی ،عبدالرشید بن صالح بن نوری باکویی در تلخیص الآثار او را اهل ارومیه و قبرش را در همان شهر ذکر کرده اند.
در نتیجه بررسی های انجام شده معاصر ،تمام آثاری که او را اهل ارمنیه ذکر کرده اند در نتیجه اشتباه نساخان بوده و به طور حتم او کردی اهل شهر ارومیه بوده است.
جمله «امسیت کردیا و اصبحت عربیا» را مولوی در دیباچه دفتر اول مثنوی از قول جد حسام الدین چلبی آورده است. منتهی یا به واسطه شهرت زیاد یا به دلیل اینکه شاید مولوی نیز نام او را نمی دانسته است در آنجا نیامده. کرد بودن گوینده این جمله و به تبع آن همۀ خاندان حسام الدین چلبی از این جمله مستفاد می گردد. در کتاب تلخیص الآثار فی عجائب الاقطار از عبد الرشید بن صالح بن نوری باکویی آمده است :«و ینسب الیها الشیخ عارف زاهد الحسین بن علی بن یزدانیار و هو القائل امسیت کردیا و اصبحت عربیا تو فی سنه ثلاث و ثلاثین و ثلاثمائه و دفن بها.» از این عبارت و عبارت دیباچه مثنوی مستفاد می شود که ابن یزدانیار ،گوینده این عبارت مشهر جد اعلای حسام الدین چلبی و اهل ارومیه بوده است.
قزوینی، محمد (۱۳۲۸). حاشیه شَدالازار فی حط الاوزار عن زوارالمزار. تهران: چاپخانه مجلس.
پور جوادی، نصرالله (۱۳۷۷). «ابن یزدانیار ارموی و منازعه او با مشایخ بغداد نگاهی به دعواهای صوفیه با یکدیگر». فلسفه و کلام (۴۵): ۶۶ تا ۹۱.
در تعرف کلابادی ،قدیمی ترین منبعی که نام ابن یزدانیار آورده شده است ،از او در کنار دیگر رجال صوفیۀ ایران چون ابوحفص حداد ،بایزید بسطامی و ... نام برده شد است. کلابادی نامی از شهر وی نیاورده است. ابن یزدانیار بنابر روایت های مشهور ارموی بوده است. نویسندگان پس از کلابادی چون سلمی ،قشیری و انصاری نام شهر او را ذکر کرده اند. ولی در رسالۀ قشیری و طبقات شعرانی او را اهل ارمنیه دانسته اند ؛که این موضوع صد در صد اشتباه نساخان بوده است.و شکل درست آن ارمیه باید بوده باشد. گراملیش ،مترجم آلمانی رسالۀ قشیری نیز در ترجمه خود با استفاده از برخی نسخ خطی ،ارومیه را بر ارمنیه ترجیح داده است. هرچند زرین کوب عقیده دارد که احتمالا نسبت ارموی او با نسبت ارمنی اش منافاتی ندارد و «در اصل کردی ارموی بوده است که خانواده اش در ولایت ارمنیه می زیسته اند.» در طبقات الصوفیۀ سلمی نیز سخنانی از قول علی بن ابراهیم ارموی که گویا همشهری ابن یزدانیار بوده آمده است. خواجه عبدالله انصاری ،گویاتر از بقیه او را ارموی خوانده و گفته است که در ارمی بوده و حتی اینکه «گور وی به ارمی است» را ذکر کرده. از متاخران حمدالله مستوفی او را اهل ارومیه ،جامی در نفحات او را ارموی ،عبدالرشید بن صالح بن نوری باکویی در تلخیص الآثار او را اهل ارومیه و قبرش را در همان شهر ذکر کرده اند.
در نتیجه بررسی های انجام شده معاصر ،تمام آثاری که او را اهل ارمنیه ذکر کرده اند در نتیجه اشتباه نساخان بوده و به طور حتم او کردی اهل شهر ارومیه بوده است.
جمله «امسیت کردیا و اصبحت عربیا» را مولوی در دیباچه دفتر اول مثنوی از قول جد حسام الدین چلبی آورده است. منتهی یا به واسطه شهرت زیاد یا به دلیل اینکه شاید مولوی نیز نام او را نمی دانسته است در آنجا نیامده. کرد بودن گوینده این جمله و به تبع آن همۀ خاندان حسام الدین چلبی از این جمله مستفاد می گردد. در کتاب تلخیص الآثار فی عجائب الاقطار از عبد الرشید بن صالح بن نوری باکویی آمده است :«و ینسب الیها الشیخ عارف زاهد الحسین بن علی بن یزدانیار و هو القائل امسیت کردیا و اصبحت عربیا تو فی سنه ثلاث و ثلاثین و ثلاثمائه و دفن بها.» از این عبارت و عبارت دیباچه مثنوی مستفاد می شود که ابن یزدانیار ،گوینده این عبارت مشهر جد اعلای حسام الدین چلبی و اهل ارومیه بوده است.
wiki: ابن یزدانیار ارموی