[ویکی فقه] حکم به فتح حاء و کاف، از نامهای
خدا و به معنای کسی است که در میان
مردم داوری می کند.
حَکَم و
حاکم در
لغت به یک معنا هستند و از مادّه حُکم، به معنای داوری و قضای به عدل،
مشتق شده اند.
معنای اصلی
معنای اصلی حُکم،
منع است و از آن رو به کسی که در میان مردم داوری می کند حاکم می گویند که
ستمگر یا طرفین دعوا را از
ستم کردن منع می کند.
فرق بین حَکَم و حاکم
هر دو به معنای قاضی اند با این تفاوت که حَکَم به کسی اطلاق می شود که شایستگی داوری دارد، ولی حاکم ناظر به شخصی است که شأن او داوری است، هر چند این کار را به خطا انجام دهد. از این رو حَکَم بلیغ تر و ستایش آمیز تر از حاکم دانسته شده است.دیگر آن که حکم برای
مفرد و جمع یکسان به کار می رود.
واژه حَکَم و حاکم در قرآن
...
wikifeqh:
قرآن نیز حکم در این معانی به کار رفته است.
و هیچ مانعی ندارد که حکم در آیه فوق، در یک معنای جامع که همه مفاهیم سه گانه فوق را شامل شود، استعمال شده باشد; زیرا حکم در اصل ـ آن چنان که «راغب» در کتاب «مفردات» می گوید ـ به معنای منع و جلوگیری است، و از آنجا که عقل، جلو اشتباهات و خلافکاری ها را می گیرد، همچنین قضاوت صحیح، مانع از
ظلم و ستم است، و حکومت عادل جلو حکومت های ناروای دیگران را می گیرد، در هر یک از این سه معنا استعمال می شود.