اصلاح ذات البین

[ویکی اهل البیت] اصلاح ذات البین از سه کلمه تشکیل شده است؛ «اصلاح» از ماده صلح و نقطه مقابل فساد و تباهی است و به معنی از بین بردن نفرت و کینه در میان مردم است. «ذات» مؤنث ذو به معنی عین هر چیز و نفس آن است. و «بین» برای حد فاصل میان دو چیز یا وسط آنها وضع شده است.
«اصلاح ذات البین» به معنی اصلاح اساس ارتباطات و تقویت و تحکیم پیوندها و از میان بردن عوامل و اسباب تفرقه و نفاق است. و در اصطلاح قرآنی به معنی آشتی دادن مردم و نیز به معنی از میان برداشتن تباهی و نادرستی در محیط اجتماعی است.
برای بقاء روابط محبت آمیز و ادامه زندگی مشترک، آشتی دادن بین دو طرفی که خصومت دارند یک ضرورت اجتماعی است بخصوص اگر رابطه مذکور میان زن و شوهر در محدوده خانواده یا دو طایفه واقع شود.
«اصلاح ذات البین» نقطه مقابل سخن چینی نیز می باشد و فرد می کوشد با سخنان خود میان دو نفر صلح و صفا برقرار کند. بدیهی است آشتی دادن، تنها در سطح فرد یا افراد اثر نمی گذارد بلکه سبب انسجام اقشار مختلف جامعه و تحکیم پیوندها میان آنها می شود و این خود سبب پیروزی و عزت و اقتدار جامعه اسلامی می گردد. حضرت رسول صلی الله علیه و آله در بیان اهمیت آشتی دادن میان مردم می فرماید: آیا شما را به چیزی بافضیلت تر از نماز و روزه و صدقه (زکات) آگاه نکنم؟ آن چیز اصلاح میان مردم است؛ زیرا تیره شدن رابطه میان مردم، مهلک و دین برانداز است.
با این که دروغ گفتن یکی از گناهان کبیره است و دروغگو مورد نکوهش واقع شده است اما به خاطر اهمیت اصلاح بین مردم، اگر کسی بتواند به این وسیله بین دو نفر که با یکدیگر نزاع دارند. صفا و صمیمیت ایجاد کند. دروغ گفتن برایش جایز است.
امام صادق علیه السلام می فرماید: آشتی دهنده دروغگو نیست.
«اصلاح» و دیگر مشتقات صلح، نزدیک به 80 بار در قرآن بکار رفته است و گاهی به خداوند نسبت داده می شود و گاهی به بندگان (بیشترین کاربرد آن از این قسم است: رفع اختلافات خانوادگی، اصلاح در وصیت، اصلاح در امور یتیم، آشتی دادن بین مردم و... از مهمترین موارد اصلاح در رابطه با انسان با انسان های دیگر است.)

[ویکی فقه] اصلاح ذات البین (فقه). اصلاح ذات البین به معنی اصلاح و آشتی دادن میان دو یا چند نفر می باشد.
آشتی دادن دو یا چند نفری که با هم کینه و دشمنی دارند، مستحب و در موردی که حفظ جان مؤمنی بر آن توقف دارد، واجب است.

مصرف زکات در اصلاح ذات البین
از موارد مصرف زکات، صرف آن برای اصلاح ذات البین است.
جواهر الکلام ج۱۵، ص۳۶۱-۳۶۲.
مستحب است قاضی پیش از داوری، دو طرف دعوا را به صلح و آشتی فراخواند و در صورت خودداری آن دو، حکم را صادر نماید.
جواهر الکلام ج۴۰، ص۱۴۵.
...