حاجی میرزا محمدحسین قریب (۱۲۲۲–۲۷ بهمن ۱۳۰۵ خورشیدی)، عالم و روحانی علوم دینی و ادب فارسی و عربی و از استادان فقه و اصول و حدیث و تفسیر، ملقب به شمس العلما و متخلص به ربانی بود.
رساله مقصد الطالب فی احوال احداد النبی و عمه ابیطالب
رساله منظوم در اصول
قطوف الربیع فی صنوف البدیع
نور الحدیقه
حواشی روضه
حواشی معالم
ابدع البدایع
رساله درمعانی
لطائف الحکم (در سه جلد)
صد حکایت منتخب از کتاب های ادبی عربی
تاریخ خطاطان ایران
تاریخ شعرا
تاریخ وهابیه، کتابخانه معرفت تهران، آبان ۱۳۰۴
شمس العلما قریب گرکانی در گرکان از توابع آشتیان استان مرکزی زاده شد. پدرش حاج میرزا علی رضا از بازرگانان معروف دیار خود بود و در قم زندگی می کرد. او پس از تحصیلات مقدماتی علوم در زادگاهش، برای تکمیل تحصیلات رهسپار قم شد و در آن شهر به تحصیل فقه و اصول و تفسیر و حدیث پرداخت. پس از آن برای شرکت در مجالس درس مرحوم میرزای شیرازی و میرزا حسین خلیلی تهرانی به عتبات عالیات رفت و سه سال در آنجا به تحصیل و تکمیل علوم فقه و اصول پرداخت.
مدتی بعد به ایران بازگشت و نزد میرزا علی محمد صفا، خطاط مشهور به تمرین خط پرداخت. در سال ۱۲۶۶ خورشیدی، به خواهش آقاخان سوم، نواده آقاخان محلّاتی رئیس فرقه اسماعیلی، که خواستار اعزام استاد و ادیبی ایرانی شده بود و به خواهش عضدالدوله شاهزاده قاجار، به هندوستان رفت و به مدت نه سال در آنجا زندگی کرد و سپس از راه ترکستان به قفقاز و از آنجا به استانبول و پس از آن به مکه رفت و بر اثر این سفرهای دور و دراز و همزبانی و همنشینی با بزرگان کشورهای گوناگون، زبانهای عربی، انگلیسی و فرانسوی را آموخت و با فرهنگ دیگر کشورها آشنا شد. به طوری که وقتی در سال ۱۲۷۵ خورشیدی به ایران بازگشت، بر موضوع درس خود مسلط و با روش های جدید آموزش آشنا بود.
در ایران به ریاست مدرسه علمیه، تدریس در مدرسه علوم سیاسی و دارالفنون، ریاست مدرسه متوسطه پهلوی (قاجاریه سابق)، مستشاری دیوان عالی تمیز، و تأسیس مدرسه نظام پرداخت. از دیگر خدمات فرهنگی او در این سال ها تأسیس مدرسه ای رایگان به کمک مرتضی قلی صنیع الدوله بود. شمس العلما همچنین سال های متمادی ممتحن رسمی ادبیّت و عربیّت در وزارت عدلیه و وزارت معارف بود و چند دوره نیز عضویت شورای عالی وزارت معارف را بر عهده داشت، ولی هیچ گاه درس و کلاس را رها نکرد. او خطی خوش داشت، شعر می گفت و کتاب می نوشت.
رساله مقصد الطالب فی احوال احداد النبی و عمه ابیطالب
رساله منظوم در اصول
قطوف الربیع فی صنوف البدیع
نور الحدیقه
حواشی روضه
حواشی معالم
ابدع البدایع
رساله درمعانی
لطائف الحکم (در سه جلد)
صد حکایت منتخب از کتاب های ادبی عربی
تاریخ خطاطان ایران
تاریخ شعرا
تاریخ وهابیه، کتابخانه معرفت تهران، آبان ۱۳۰۴
شمس العلما قریب گرکانی در گرکان از توابع آشتیان استان مرکزی زاده شد. پدرش حاج میرزا علی رضا از بازرگانان معروف دیار خود بود و در قم زندگی می کرد. او پس از تحصیلات مقدماتی علوم در زادگاهش، برای تکمیل تحصیلات رهسپار قم شد و در آن شهر به تحصیل فقه و اصول و تفسیر و حدیث پرداخت. پس از آن برای شرکت در مجالس درس مرحوم میرزای شیرازی و میرزا حسین خلیلی تهرانی به عتبات عالیات رفت و سه سال در آنجا به تحصیل و تکمیل علوم فقه و اصول پرداخت.
مدتی بعد به ایران بازگشت و نزد میرزا علی محمد صفا، خطاط مشهور به تمرین خط پرداخت. در سال ۱۲۶۶ خورشیدی، به خواهش آقاخان سوم، نواده آقاخان محلّاتی رئیس فرقه اسماعیلی، که خواستار اعزام استاد و ادیبی ایرانی شده بود و به خواهش عضدالدوله شاهزاده قاجار، به هندوستان رفت و به مدت نه سال در آنجا زندگی کرد و سپس از راه ترکستان به قفقاز و از آنجا به استانبول و پس از آن به مکه رفت و بر اثر این سفرهای دور و دراز و همزبانی و همنشینی با بزرگان کشورهای گوناگون، زبانهای عربی، انگلیسی و فرانسوی را آموخت و با فرهنگ دیگر کشورها آشنا شد. به طوری که وقتی در سال ۱۲۷۵ خورشیدی به ایران بازگشت، بر موضوع درس خود مسلط و با روش های جدید آموزش آشنا بود.
در ایران به ریاست مدرسه علمیه، تدریس در مدرسه علوم سیاسی و دارالفنون، ریاست مدرسه متوسطه پهلوی (قاجاریه سابق)، مستشاری دیوان عالی تمیز، و تأسیس مدرسه نظام پرداخت. از دیگر خدمات فرهنگی او در این سال ها تأسیس مدرسه ای رایگان به کمک مرتضی قلی صنیع الدوله بود. شمس العلما همچنین سال های متمادی ممتحن رسمی ادبیّت و عربیّت در وزارت عدلیه و وزارت معارف بود و چند دوره نیز عضویت شورای عالی وزارت معارف را بر عهده داشت، ولی هیچ گاه درس و کلاس را رها نکرد. او خطی خوش داشت، شعر می گفت و کتاب می نوشت.
wiki: شمس العلما قریب گرکانی