یحیی بن علی تبریزی با کُنیهٔ ابوزکریا، شهرت یافته به ابن خطیب تبریزی (۱۰۳۰ - ۲۳ دسامبر ۱۱۰۵) (نسب: یحیی بن علی بن محمد بن حسن شیبانی) زبان شناس و شاعر عربی برجستهٔ ایرانی در سده سدهٔ پنجم هجری بود که برای اثرش دیوان حماسه شناخته می شود.
ابن خطیب تبریزی در تبریز به سال ۱۰۳۰/ ۴۲۱ق زاده شد و همان جا و در بغداد پرورش یافت. نزد ابوالطیّب طبری، ابوالقاسم تنوخی و خطیب بغدادی علم حدیث فراگرفت. در صور نزد ابوالفتح سلیم بن ایوب ساوی رازی (درگذشتهٔ ۴۴۷) فقه آموخت. او زبان و ادبیات عربی را نیز آموخت: تهذیب اللغة از ابومنصور ازهری را در شهر مُعَرةُ النعمان از ابوالعلاء معری فراگرفت. نزد استادان دیگر مانند «عبیدالله بن علی رقی» و «عبدالواحد بن علی بن برهان» و عبدالقاهر جرجانی.
ابن خطیب در جوانی به قاهره رفت، سپس به بغداد بازگشت. در آنجا تدریس ادبیات در نظامیه بغداد را برعهده گرفت. همچنین رئیس کتابخانهٔ نظامیه (خزانة الکتب) شد. ابن خطیب در ۲۳ دسامبر ۱۱۰۵/ ۱۸ جمادی الاول ۵۰۲ق در بغداد درگذشت.
ابن خطیب تبریزی در تبریز به سال ۱۰۳۰/ ۴۲۱ق زاده شد و همان جا و در بغداد پرورش یافت. نزد ابوالطیّب طبری، ابوالقاسم تنوخی و خطیب بغدادی علم حدیث فراگرفت. در صور نزد ابوالفتح سلیم بن ایوب ساوی رازی (درگذشتهٔ ۴۴۷) فقه آموخت. او زبان و ادبیات عربی را نیز آموخت: تهذیب اللغة از ابومنصور ازهری را در شهر مُعَرةُ النعمان از ابوالعلاء معری فراگرفت. نزد استادان دیگر مانند «عبیدالله بن علی رقی» و «عبدالواحد بن علی بن برهان» و عبدالقاهر جرجانی.
ابن خطیب در جوانی به قاهره رفت، سپس به بغداد بازگشت. در آنجا تدریس ادبیات در نظامیه بغداد را برعهده گرفت. همچنین رئیس کتابخانهٔ نظامیه (خزانة الکتب) شد. ابن خطیب در ۲۳ دسامبر ۱۱۰۵/ ۱۸ جمادی الاول ۵۰۲ق در بغداد درگذشت.
wiki: ابن خطیب تبریزی