ابن فرخان طبری

ابو حَفص عُمَر بن فَرخان طَبَری (به انگلیسی: Abû Hafs 'Umar ibn Farkhân Tabarî) در آمل چشم به جهان گشود (درگذشتهٔ ۲۰۰ ه. /۸۱۵م) ستاره شناس و معمار ایرانی و مترجم از زبان پارسی میانه بود.ابو حفص عمربن فرخان ساروی دانشمند ستاره شناس و معمار سده دوم هجری قمری است. سال تولد وی به درستی معلوم نیست اما وفات وی را در حدود سال ۲۰۰هـ. ق نوشته اند. گفته اند که پدرش فرخان از بزرگان تبرستان و هم نشین اسهبدان بوده است. دربارهٔ حضور او در دربار خلفای عباسی گفته های گوناگونی وجود دارد. عده ای حضور او را در طراحی شهر بغداد در عصر منصور و جانشینانش می دانند و برخی نیز نوشته اند که وی از دوره مهدی عباسی به بغداد آمد و در علم نجوم و معماری به فعالیت پرداخت. ذبیح الله صفا نوشته است که ابن فرخان در دورهٔ صدارت یحیی بن خالد برمکی و به دستور مهدی خلیفه عباسی به بغداد دعوت شد تا در ترجمهٔ آثار و متون پهلوی و همچنین در امور معماری و شهرسازی بغداد خدمت کند.جایگاه و ارزش و علم ابن فرخان در بسیاری از آثار دانشمندان اسلامی از جمله ابوریحان بیرونی ستوده شده است. ابوریحان در کتاب قانون مسعودی خلاصه ای از عملیات ستاره شناسی ابن فرخان را آورده است. فخررازی نیز دربارهٔ محل قرارگیری و رصدستارگان نقل هایی از ابن فرخان دارد. ده ها کتاب منتسب به ابن فرخان در فهرست نسخ خطی کتابخانه های جهان از جمله آستان قدس وجود دارد اما مشهورترین آثار ابن فرخان: «تفسیرکتاب الاربعه (کوادری پارتیوم) بطلمیوس»، «المحاسن»، «اتفاق الفلاسفه و اختلافهم فی خطوط الکواکب»، «الموالید»، «رساله فی احکام النجوم»، «المعانی» و «جوامع الاسرار فی علم النجوم».
بیرونی، ابوریحان. (۱۴۲۲ق). قانون المسعودی. مصحح عبدالکریم سامی. جلدسوم. بیروت: دارالکتب الاالعلمیه.
ساروی، مهدی. (۱۳۹۴). عمربن فرخان طبری. مجموعه شناخت نامه مازندران. تهران: انتشارات رسانش نوین.
صفا، ذبیح الله. (۱۳۳۹). «دورنمایی از سیر علوم و حکمت در ایران». دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. س۸. ش۲. ص۱۳–۲۴.
فخر رازی، محمدبن عمر. (بی تا). المطالب العالیه. محقق احمدحجازی. ج۸. بیروت:دارالکتاب العربی.
کحاله، عمررضا. (۱۹۵۷م). معجم المؤلفین. ج۷. بیروت:دارصادر.