چشمه بل

چشمه بل چشمه ای طبیعی است که سرچشمهٔ آن در استان کرمانشاه، در کوه های شاهو و بیشتر حوضهٔ آبریز آن در استان کردستان واقع شده است. چشمه بل (هانه چه مه و بڵی) یکی از پرآبترین چشمه های هورامان و غرب ایران به شمار می آید. این چشمه احتمالاً نام خود را از خدای آب بابلیان باستان که بل نام داشت گرفته است. این چشمه در داخل استان کردستان و در دو کیلومتری روستای هجیج و در فاصله کمی از رودخانه سیروان واقع شده و آب آن پس از خروج از دل کوه، تشکیل آبشاری داده و به رودخانه می ریزد. رودی که از چشمه بل سرچشمه می گیرد با ۱۵ متر طول، به عنوان کوتاه ترین رودخانه دنیا شناخته شده است. این چشمهٔ پرآب که دبی آن در حدود ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ لیتر در ثانیه بوده و می تواند آب آشامیدنی نزدیک به دو میلیون نفر را تأمین کند در فهرست آثار ملی ایران هم ثبت شده است. این چشمه برای مردم منطقه اورامان از اهمیت فرهنگی و تاریخی چشمگیری برخوردار است؛ شاعران هورامی زبان در اشعار خود به چشمه بل اشاره کرده اند، از این میان می توان به مولوی تاوگوزی اشاره کرد که می گوید:.
وه شی من یادی ئازیزی دڵه ندڵپاکیی وێنهٔ سه رچه مهٔ بڵه ن
چشمه بل ۶۴اُمین اثر ملی است که توسط سازمان میراث فرهنگی در ۳ مرداد ۱۳۸۸ در فهرست میراث طبیعی ایران قرار گرفت.این چشمه جزو میراث و سرمایه های طبیعی استان کردستان می باشد.
این چشمه طبیعی در مجاورت سد داریان قرار داشته و با آبگیری سد داریان در دریاچهٔ سد غرق خواهد شد و تولید طبیعی سالانه ۱۵۰ میلیون مترمکعب آشامیدنی درجه یک از دست خواهد رفت. با نزدیک شدن به تاریخ آبگیری سد کمپینی مردمی برای نجات چشمه بل تشکیل شد. این کمپین فعالیت هایی جهت نجات این چشمه انجام داده است. از جملهٔ آنها برگزاری مراسم دف نوازی و ذکر در کنار چشمه بل با حضور مردم منطقه به منظور پاسداشت و بزرگداشت این چشمه که با نام ناڵهٔ ده ف و هاژهٔ بڵ (ناله دف و خروش بل) در ۲۵ مرداد ۱۳۹۲ انجام گرفت.