تولوس هوستیلیوس

تولوس هوستیلیوس (سلطنت: ۶۷۳ تا ۶۴۲ قبل از میلاد)، سومین پادشاه روم بود. او جانشین نوما پومپیلیوس شد و جانشین خود او، آنکوس مارکیوس بود. تولوس هوستیلیوس بر خلاف سلف خود ، به عنوان پادشاهی جنگ طلب معرفی شده است.
تولوس هوستیلیوس، نوهٔ هوستوس هوستیلیوس به شمار می آمد که با رومولوس نبرد کرد و مرگ او در طی حمله سابین به رم اتفاق افتاد.تولوس هوستیلیوس جانشین نوما پومفیلیوس شد. وی رومیان را به زندگی عادی خود بازگرداند، اما چون یقین کرد که کاهلی از نیروی کشور می کاهد، در پی زمینه چینی برای جنگ برآمد. پس آلبالونگا، یعنی شهری را که زایندهٔ رم بود، به نام دشمن نشانه کرد و بر آن تاخت و یکسره ویرانش کرد.
هنگامی که شاه آلبا، پیمان اتحاد را شکست، تولوس او را به دو عرابه بست و با کشیدن عرابه ها از دو سو، شقه اش کرد. جانشین تولوس هوستیلیوس، آنکوس مارتیوس بود که حکمت سپاهیگری او را دستور کار خویش قرار داد.
از ویژگی های اصلی سلطنت تولوس، شکستی بود که از آلبالونگا متحمل شد. پس از ضربه ای که در جریان جنگ بر آلبالونگا وارد شد (از طریق پیروزی سه قهرمان رومی بر سه نفر از آلبان ها) آلبالونگا به یکی از دولت هایی که خراجگزار و رعیت (واسال) رم بودند، تبدیل شد. با این حال، پس از آنکه دیکتاتور آلبان، نهایتاً مرتکب خیانت به رم شد، تولوس دستور نابودی آلبالونگا را صادر کرد، و شهروندان آلبان به ناچار به رم مهاجرت داده شدند و در آنجا با اهالی رم یکپارچه شده و به شهروندان رومی مبدل گردیدند.