زن حرمسرا (به ترکی استانبولی: Odalık) به زنانی برده (کنیز) یا آزاد گفته می شد که در حرمسرا ی پادشاه بودند. معمولاً شاهان عثمانی در ترکیه و شاهان قاجار در ایران حرمسرا داشتند.
ناصرالدین شاه و ۸۴ همسرش
سرسره ناصرالدین شاه
در دورهٔ اول حکومت صفویه زنان حرمسرا حتی در جنگ ها شرکت می کردند، آزادانه با امرا و درباریان مراوده داشتند و در جلسات درباری شرکت می کردند و با اجازهٔ شاه از حرمسرا خارج شده در شهر تردد می کردند. اما در دورهٔ شاه عباس همانند شاهزادگان زنان حرمسرا نیز با محدودیت مواجه شدند. دیگر نمی توانستند در جلسات شرکت کنند و آزادانه در شهر بچرخند و باید در میان خواجه سرایان قرار می گرفتند!
مادر سلطان، که والده سلطان نامیده می شد، قدرتمندترین زن حرمسرا و معمولاً قدرتمندترین زن امپراتوری عثمانی بود. زنانی که برای سلطان پسرانی به دنیا آورده بودند، سوگلی سلطان (به ترکی استانبولی: خاصگی سلطان) نامیده می شدند و در مرتبه بعدی قدرت قرار داشتند. زنان اجازه خروج از حرمسرا را نداشتند، و خواجگان سیاه پوست از مصر و حبشه از آن ها مراقبت می کردند.
زن حرمسرای زیبا (۱۸۱۴) اثر ژان اگوست دومینیک انگر(۱۷۸۰ - ۱۸۶۷)
ناصرالدین شاه و ۸۴ همسرش
سرسره ناصرالدین شاه
در دورهٔ اول حکومت صفویه زنان حرمسرا حتی در جنگ ها شرکت می کردند، آزادانه با امرا و درباریان مراوده داشتند و در جلسات درباری شرکت می کردند و با اجازهٔ شاه از حرمسرا خارج شده در شهر تردد می کردند. اما در دورهٔ شاه عباس همانند شاهزادگان زنان حرمسرا نیز با محدودیت مواجه شدند. دیگر نمی توانستند در جلسات شرکت کنند و آزادانه در شهر بچرخند و باید در میان خواجه سرایان قرار می گرفتند!
مادر سلطان، که والده سلطان نامیده می شد، قدرتمندترین زن حرمسرا و معمولاً قدرتمندترین زن امپراتوری عثمانی بود. زنانی که برای سلطان پسرانی به دنیا آورده بودند، سوگلی سلطان (به ترکی استانبولی: خاصگی سلطان) نامیده می شدند و در مرتبه بعدی قدرت قرار داشتند. زنان اجازه خروج از حرمسرا را نداشتند، و خواجگان سیاه پوست از مصر و حبشه از آن ها مراقبت می کردند.
زن حرمسرای زیبا (۱۸۱۴) اثر ژان اگوست دومینیک انگر(۱۷۸۰ - ۱۸۶۷)
wiki: زن حرمسرا