ماه رمضان در ایران از دیرباز شامل آواها و آیین های خاص بوده است.
جاوید، هوشنگ (۱۳۹۱). «نغمه های فراموش شدهٔ رمضان گردشگر جذب نمی کند». خبرگزاری میراث فرهنگی. بایگانی شده از اصلی در ۲ مرداد ۱۳۹۱. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف نظر شد (کمک)
جاوید، هوشنگ (کوشش)؛ درویشی، (سنت نگاری:) محمدرضا (۱۳۸۳). موسیقی رمضان در ایران. تهران: انتشارات سورهٔ مهر.
منصور آل کثیر، قاسم (۱۳۹۱). «۱۵ رمضان، برگزاری جشن گرگیعان در خوزستان». خبرگزاری میراث فرهنگی. بایگانی شده از اصلی در ۱۳ مرداد ۱۳۹۱. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف نظر شد (کمک)
منصور آل کثیر، قاسم (۱۳۸۹). «گذری بر آئین گرگیعان در بین عرب های خوزستان». وبگاه انسان شناسی و فرهنگ. بایگانی شده از اصلی در ۱۳ مرداد ۱۳۹۱. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف نظر شد (کمک)
منصور آل کثیر، قاسم (۱۳۸۹). «تعطیلی سه روزهٔ عید فطر باعث خوشنودی طایفه های عرب خوزستان شده است». ایسنا—استان خوزستان. بایگانی شده از اصلی در ۱۳ مرداد ۱۳۹۱. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف نظر شد (کمک)
حسین نژادیان، غلامعلی (۱۳۸۷). «عوامل تأثیرگذار در فرهنگ عمومی». روزنامهٔ کیهان. سال شصت وچهارم (۱۹۲۲۰). بایگانی شده از اصلی در ۱۳ مرداد ۱۳۹۱. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف نظر شد (کمک)
«عید فطر تداعی کنندهٔ نوروز در جنوب خوزستان». عصر ایران. ۱۳۸۹. بایگانی شده از اصلی در ۱۳ مرداد ۱۳۹۱. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف نظر شد (کمک)
موسوی بجنوردی، محمدکاظم (زیر نظر)؛ بلوکباشی، علی (۱۳۸۷). «ترنا بازی (شمارهٔ مقاله:۵۹۰۸)». . ۱۵. تهران: مرکز دایرةالعمارف بزرگ اسلامی. شابک ۹۷۸۹۶۴۷۰۲۵۰۴۱. بایگانی شده از اصلی در ۱۸ مرداد ۱۳۹۱. پیوند خارجی در |title= وجود دارد (کمک)
جشن باریگِندان یا برغندان از جشن های مشترک ایرانیان و ارمنیان است که افزون بر تشابه اسمی، آداب و سنن برگزاری آن ها نیز شبیه هم است. این جشن پیش از فرارسیدن ایام روزه برگزار می شد و هر دو قوم آن را جشن می گرفتند. در روزگار پیشین، ایرانیان روزهای آخر ماه شعبان را که نزدیک شدن ماه رمضان را نوید می داد، با جشن و سرور سپری می کردند. مدت زمان برگزاری جشن برغندان هفت تا ده روز بود. در منابع مختلف از این جشن با نام های باریگِندان، برغندان، برقندان، سنگ اندازان، کلوخ اندازان، سنگ انداز، برق انداز، کلوخ انداز نام برده شده است. با این حال، سال هاست که در ایران جشن برغندان به هیچ وجه اجرا نمی شود.
رسم نقاره زنی برای رؤیت هلال در ایران به پیش از اسلام برمی گردد. ایرانی ها ابتدای هر ماه نقاره می زدند تا رسیدن ماه تازه را خبر دهند؛ در شاهنامهٔ فردوسی ۱۸ بار به نقاره زنی اشاره شده است. پس از اسلام این رسم به گونه ای دیگر ادامه پیدا کرد؛ چاووش خوان ها هم آمدن ماه رمضان را نوید می دادند؛ به این معنی که دو یا سه روز قبل از فرارسیدن ماه رمضان به خیابان ها می رفتند و آمدن ماه رمضان را نوید می دادند تا مسلمانان خود را برای چنین ماهی آماده کنند و غیرمسلمان ها تظاهر به روزه خواری نکنند. همین چاوش خوان ها سه روز آخر ماه رمضان، «الوداع خوانی» می کردند و به استقبال ماه شوال می رفتند.
بخش دیگری از موسیقی رمضان به دیدن هلال ماه — چه هلال ماه رمضان و ماه شوال — برمی گشت. در این آیین، بزرگان شهر به اتفاق یک یا دو نفر نوحه خوان خوش صدا به بلندی های مشرف به منطقهٔ خود می رفتند و چشم به آسمان می دوختند. وقتی بزرگان، دیدن ماه را تأیید می کردند، نوحه خوان جمع را به فرستادن صلوات دعوت می کرد و به خواندن آوازهایی در تکریم و استقبال از ماه رمضان می پرداختند یا اگر ماه شوال را در آسمان دیده بودند با ماه رمضان خداحافظی می کردند و از خداوند می خواستند تا طاعات و عباداتشان را بپذیرد.
جاوید، هوشنگ (۱۳۹۱). «نغمه های فراموش شدهٔ رمضان گردشگر جذب نمی کند». خبرگزاری میراث فرهنگی. بایگانی شده از اصلی در ۲ مرداد ۱۳۹۱. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف نظر شد (کمک)
جاوید، هوشنگ (کوشش)؛ درویشی، (سنت نگاری:) محمدرضا (۱۳۸۳). موسیقی رمضان در ایران. تهران: انتشارات سورهٔ مهر.
منصور آل کثیر، قاسم (۱۳۹۱). «۱۵ رمضان، برگزاری جشن گرگیعان در خوزستان». خبرگزاری میراث فرهنگی. بایگانی شده از اصلی در ۱۳ مرداد ۱۳۹۱. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف نظر شد (کمک)
منصور آل کثیر، قاسم (۱۳۸۹). «گذری بر آئین گرگیعان در بین عرب های خوزستان». وبگاه انسان شناسی و فرهنگ. بایگانی شده از اصلی در ۱۳ مرداد ۱۳۹۱. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف نظر شد (کمک)
منصور آل کثیر، قاسم (۱۳۸۹). «تعطیلی سه روزهٔ عید فطر باعث خوشنودی طایفه های عرب خوزستان شده است». ایسنا—استان خوزستان. بایگانی شده از اصلی در ۱۳ مرداد ۱۳۹۱. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف نظر شد (کمک)
حسین نژادیان، غلامعلی (۱۳۸۷). «عوامل تأثیرگذار در فرهنگ عمومی». روزنامهٔ کیهان. سال شصت وچهارم (۱۹۲۲۰). بایگانی شده از اصلی در ۱۳ مرداد ۱۳۹۱. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف نظر شد (کمک)
«عید فطر تداعی کنندهٔ نوروز در جنوب خوزستان». عصر ایران. ۱۳۸۹. بایگانی شده از اصلی در ۱۳ مرداد ۱۳۹۱. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف نظر شد (کمک)
موسوی بجنوردی، محمدکاظم (زیر نظر)؛ بلوکباشی، علی (۱۳۸۷). «ترنا بازی (شمارهٔ مقاله:۵۹۰۸)». . ۱۵. تهران: مرکز دایرةالعمارف بزرگ اسلامی. شابک ۹۷۸۹۶۴۷۰۲۵۰۴۱. بایگانی شده از اصلی در ۱۸ مرداد ۱۳۹۱. پیوند خارجی در |title= وجود دارد (کمک)
جشن باریگِندان یا برغندان از جشن های مشترک ایرانیان و ارمنیان است که افزون بر تشابه اسمی، آداب و سنن برگزاری آن ها نیز شبیه هم است. این جشن پیش از فرارسیدن ایام روزه برگزار می شد و هر دو قوم آن را جشن می گرفتند. در روزگار پیشین، ایرانیان روزهای آخر ماه شعبان را که نزدیک شدن ماه رمضان را نوید می داد، با جشن و سرور سپری می کردند. مدت زمان برگزاری جشن برغندان هفت تا ده روز بود. در منابع مختلف از این جشن با نام های باریگِندان، برغندان، برقندان، سنگ اندازان، کلوخ اندازان، سنگ انداز، برق انداز، کلوخ انداز نام برده شده است. با این حال، سال هاست که در ایران جشن برغندان به هیچ وجه اجرا نمی شود.
رسم نقاره زنی برای رؤیت هلال در ایران به پیش از اسلام برمی گردد. ایرانی ها ابتدای هر ماه نقاره می زدند تا رسیدن ماه تازه را خبر دهند؛ در شاهنامهٔ فردوسی ۱۸ بار به نقاره زنی اشاره شده است. پس از اسلام این رسم به گونه ای دیگر ادامه پیدا کرد؛ چاووش خوان ها هم آمدن ماه رمضان را نوید می دادند؛ به این معنی که دو یا سه روز قبل از فرارسیدن ماه رمضان به خیابان ها می رفتند و آمدن ماه رمضان را نوید می دادند تا مسلمانان خود را برای چنین ماهی آماده کنند و غیرمسلمان ها تظاهر به روزه خواری نکنند. همین چاوش خوان ها سه روز آخر ماه رمضان، «الوداع خوانی» می کردند و به استقبال ماه شوال می رفتند.
بخش دیگری از موسیقی رمضان به دیدن هلال ماه — چه هلال ماه رمضان و ماه شوال — برمی گشت. در این آیین، بزرگان شهر به اتفاق یک یا دو نفر نوحه خوان خوش صدا به بلندی های مشرف به منطقهٔ خود می رفتند و چشم به آسمان می دوختند. وقتی بزرگان، دیدن ماه را تأیید می کردند، نوحه خوان جمع را به فرستادن صلوات دعوت می کرد و به خواندن آوازهایی در تکریم و استقبال از ماه رمضان می پرداختند یا اگر ماه شوال را در آسمان دیده بودند با ماه رمضان خداحافظی می کردند و از خداوند می خواستند تا طاعات و عباداتشان را بپذیرد.
wiki: رمضان در ایران