فرار مالیاتی (انگلیسی: Tax evasion) هر گونه تلاش قانونی یا غیرقانونی یک شرکت به منظور طفره رفتن از پرداخت مالیات یا کمتر پرداخت نمودن آن، به هر شیوه که انجام شود، فرار مالیاتی گفته می شود. اصطلاح فرار مالیاتی در رابطه با ترتیبات غیرقانونی اتخاذ شده جهت اختفا درآمد یا نادیده گرفتن بدهی مالیاتی به کار می رود و به این معنی است که مؤدی کمتر از میزانی که قانوناً موظف است پرداخت نماید.
پناهگاه مالیاتی
مقاومت در برابر مالیات
مالیات به مثابه بردگی
مالیات به مثابه دزدی
عمده ترین زمینه پیدایش فرار مالیاتی در بسیاری از کشورها یکسان و مشترک بوده و معمولاً مالیات هایی که با هدف توزیع درآمد وضع می گردند دارای پایه های کمتر و نرخ های بالاتری هستند اینگونه مالیات ها قابلیت فرار فراوانی در خود نهفته دارند. افزایش نرخ های مالیاتی ضمن آنکه انگیزه های سرمایه گذاری را کاهش می دهد، زمینه لازم برای اجتناب از پرداخت مالیات و فرار مالیاتی را نیز فراهم می آورد.
استفاده مؤدی از راه های مختلف قانونی مانند محاسبه مالیات نرخ های گوناگون به منظور کاستن از میزان مالیات را اجتناب از مالیات می گویند. این اصطلاح به فعالیت هایی نیز نسبت داده می شود که شخص بخواهد از اشتغال به یک کار یا استفاده از امتیاز که مشمول مالیات است صرف نظر کند تا مالیات ندهد مانند جلوگیری از واردکردن یک شغل، برای فرار از عوارض. فرار مالیاتی و اجتناب از پرداخت مالیات هر دو به منظور گریز از ادای مالیات صورت می گیرد اما تفاوت اساسی این دو آن است که اجتناب از پرداخت مالیات رفتاری قانونی است، درحالی که فرار مالیاتی رفتاری غیرقانونی است،درواقع عاملان اقتصادی با استفاده از روزنه های قانون مالیات و بازبینی در تصمیمات اقتصادی خود تلاش می کند تا بدهی مالیاتی خود را کاهش دهند. ازآنجاکه اجتناب از مالیات فعالیتی قانونی است لذا بیشتر از فرار مالیاتی در معرض دید است.مصادیق متعددی برای اجتناب از مالیات قابل ذکر است. سرمایه گذاران خارجی معمولاً سرمایه های خود را از کشوری با نرخ مالیات بالاتر خارج و به کشور دارای نرخ پایین تر مالیات وارد می کنند. با این اقدام آن ها از پرداخت بالاتر از کشور اول اجتناب می کنند. اگر نرخ مالیات مربوط به یک کالای وارداتی در مقایسه با کالای مشابه داخلی بالاتر باشد؛ چنانچه مصرف کنندگان داخلی کالای خود را به دلیل ارزان تر بودن ترجیح دهند به نوعی رفتار اجتناب از مالیات را در پیش گرفته اند زیرا با این رفتار مالیات کمتری می پردازند.
قانون گذار ایران پس از اصلاحات مکرر قوانین مالیاتی، در ماده ۲۰۱ قانون مالیات های مستقیم ۱۳۸۰ و در ماده ۲۷۴ اصلاحیه قانون مزبور مصوب ۱۳۹۴ این پدیده اقتصادی را جرم انگاری و کیفر حبس برای آن پیش بینی نموده است.قانونگذار سعی نموده است تعریفی از فرار مالیاتی در قانون مالیات های مستقیم ارائه نماید. بر این اساس در ماده ۲۰۱ همین قانون مقرر داشته: «هرگاه مؤدی به قصد فرار از مالیات از روی علم و عمد به ترازنامه و حساب سود و زیان یا به دفاتر و اسناد و مدارکی که برای تشخیص مالیات ملاک عمل می باشد و برخلاف حقیقت تهیه و تنظیم شده است استناد نماید یا برای سه سال متوالی از تسلیم اظهارنامه مالیاتی و ترازنامه و حساب سود و زیان خودداری کند…»
پناهگاه مالیاتی
مقاومت در برابر مالیات
مالیات به مثابه بردگی
مالیات به مثابه دزدی
عمده ترین زمینه پیدایش فرار مالیاتی در بسیاری از کشورها یکسان و مشترک بوده و معمولاً مالیات هایی که با هدف توزیع درآمد وضع می گردند دارای پایه های کمتر و نرخ های بالاتری هستند اینگونه مالیات ها قابلیت فرار فراوانی در خود نهفته دارند. افزایش نرخ های مالیاتی ضمن آنکه انگیزه های سرمایه گذاری را کاهش می دهد، زمینه لازم برای اجتناب از پرداخت مالیات و فرار مالیاتی را نیز فراهم می آورد.
استفاده مؤدی از راه های مختلف قانونی مانند محاسبه مالیات نرخ های گوناگون به منظور کاستن از میزان مالیات را اجتناب از مالیات می گویند. این اصطلاح به فعالیت هایی نیز نسبت داده می شود که شخص بخواهد از اشتغال به یک کار یا استفاده از امتیاز که مشمول مالیات است صرف نظر کند تا مالیات ندهد مانند جلوگیری از واردکردن یک شغل، برای فرار از عوارض. فرار مالیاتی و اجتناب از پرداخت مالیات هر دو به منظور گریز از ادای مالیات صورت می گیرد اما تفاوت اساسی این دو آن است که اجتناب از پرداخت مالیات رفتاری قانونی است، درحالی که فرار مالیاتی رفتاری غیرقانونی است،درواقع عاملان اقتصادی با استفاده از روزنه های قانون مالیات و بازبینی در تصمیمات اقتصادی خود تلاش می کند تا بدهی مالیاتی خود را کاهش دهند. ازآنجاکه اجتناب از مالیات فعالیتی قانونی است لذا بیشتر از فرار مالیاتی در معرض دید است.مصادیق متعددی برای اجتناب از مالیات قابل ذکر است. سرمایه گذاران خارجی معمولاً سرمایه های خود را از کشوری با نرخ مالیات بالاتر خارج و به کشور دارای نرخ پایین تر مالیات وارد می کنند. با این اقدام آن ها از پرداخت بالاتر از کشور اول اجتناب می کنند. اگر نرخ مالیات مربوط به یک کالای وارداتی در مقایسه با کالای مشابه داخلی بالاتر باشد؛ چنانچه مصرف کنندگان داخلی کالای خود را به دلیل ارزان تر بودن ترجیح دهند به نوعی رفتار اجتناب از مالیات را در پیش گرفته اند زیرا با این رفتار مالیات کمتری می پردازند.
قانون گذار ایران پس از اصلاحات مکرر قوانین مالیاتی، در ماده ۲۰۱ قانون مالیات های مستقیم ۱۳۸۰ و در ماده ۲۷۴ اصلاحیه قانون مزبور مصوب ۱۳۹۴ این پدیده اقتصادی را جرم انگاری و کیفر حبس برای آن پیش بینی نموده است.قانونگذار سعی نموده است تعریفی از فرار مالیاتی در قانون مالیات های مستقیم ارائه نماید. بر این اساس در ماده ۲۰۱ همین قانون مقرر داشته: «هرگاه مؤدی به قصد فرار از مالیات از روی علم و عمد به ترازنامه و حساب سود و زیان یا به دفاتر و اسناد و مدارکی که برای تشخیص مالیات ملاک عمل می باشد و برخلاف حقیقت تهیه و تنظیم شده است استناد نماید یا برای سه سال متوالی از تسلیم اظهارنامه مالیاتی و ترازنامه و حساب سود و زیان خودداری کند…»
wiki: فرار مالیاتی