ابیاری کوزه ای

آبیاری کوزه ای. آبیاری کوزه ای یا آبیاری تراوا، یکی از روشهای سنتی و دیرینه آبیاری زیر سطحی است که در آن از کوزه های سفالی برای آبیاری استفاده می شود. این روش که یکی از روشهای باستانی، کم مصرف و ارزان قیمت آبیاری شناخته می شود، از دیرباز در مناطق خشک و نیمه خشک ایران به کار گرفته می شده است. از جمله جاهایی که این نوع آبیاری رواج داشته است، می توان به کنارهٔ کویر لوت و پیرامون شهرهای یزد و میبد اشاره کرد.ساده ترین نمونه برای آبیاری کوزه ای، سبزه های سفره هفت سین نوروز هستند، که در کوزه های سفالی سبز شده باشند.
تنظیم خودکار آبدهی:
در این روش از کوزه های متخلخلی از جنس گل رس استفاده می شود که بدون لعاب هستند. شیوهٔ کار چنین است که گودالی را در زمین و پیرامون ریشه درخت می کنند و کوزه های گلی را دورن آن چال می کنند و اطرافشان را با خاک و کود پر می کنند ، به گونه ای که سر کوزه بیرون خاک بماند. پس از آنکه کوزه از آب شد، آب به تدریج از دیواره سفالی کوزه تراوش می کند و به خاک وارد می شود. در این روش آب از کوزه با سرعتی به بیرون نشت می کند که تحت تأثیر جذب ریشه گیاه است.
هنگام کارگذاشتن کوزه در خاک، سطح بیرونی کوزه بر اثر مکش خاک خشک پیرامونش، به تدریج آب از خود تراوش می کند، پس از چند روز که خاک اطراف کوزه نم دار شد، تراوش آب کوزه کمتر می شود و دوباره با کاهش مقدار نمناکی خاک، میزان آب دهی کوزه بیشتر می شود. این توانایی تنظیم خودکار آبدهی همانند سیستم های آبیاری پیشرفته ای رفتار می کند که در آن ها مکش سنج و کنترلر به کار برده شده است.
آبی که درون کوزه ریخته می شود، توسط لایه های سفالی کوزه پالایش فیزیکی می یابد و در نتیجه می توان آبهایی را که میزان شوری شان نسبتاً بالا ست نیز در کشاورزی به کار برد.