کلمه جو
صفحه اصلی

رساله ذهبیه

دانشنامه عمومی

رساله ذهبیه (به معنی دانش نویسه طلایی) نام رساله ای با موضوع سلامت و درمان منتسب به علی بن موسی الرضا (۸۱۸–۷۶۵ میلادی) امام هشتم شیعیان است. او این رساله را به درخواست خلیفهٔ زمان خودش، مأمون نوشته است. این رساله این به عنوان مهم ترین نوشتهٔ اسلامی در علم پزشکی مورد تکریم گرفته است و عنوان رساله طلایی به این دلیل است که به دستور مأمون با جوهر طلا نگاشته شده بود. گفته می شود که زنجیرهٔ راویان آن به محمدبن جمهور عمی یا حسن بن محمد نوفلی می رسد که توسط رجال نجاشی «بسیار محترم و قابل اعتماد» شمرده شده است.
این رساله شامل شاخه های علمی از جمله بافت شناسی، روان شناسی، شیمی و آسیب شناسی است. طبق این رساله، سلامت انسان با چهار عامل خون، صفرای زرد، صفرای سیاه و بلغم تعیین می شود که نسبت مناسب آن ها سلامت را حفظ می کند. کبد نقش مهمی در تولید و حفظ نسبت های مورد نیاز بدن دارد. علی ابن موسی الرضا بدن را به عنوان یک پادشاهی که پادشاه آن قلب است است، توصیف می کند در حالی که عروق خونی، اندام ها و مغز کارگران آن هستند.
این رساله توسط علی بن موسی الرضا که هفتمین نسل پیامبر اسلام و هشتمین امام دوازدگانه شیعه است، نوشته شده است. وی در تاریخ ۱۱ ذیقعده در منزل هفتمین امام شیعیان موسی کاظم در مدینه به دنیا آمد. وی به خراسان احضار شد و مجبور شد که از روی بی میلی جانشینی مأمون را قبول کند. اما او بیشتر از مأمون زندگی نکرد زیرا وی در تاریخ ۲۶ می ۸۱۸ میلادی توسط انگورهای مسموم کشته شد. جسد وی در حرم امام رضا در مشهد به خاک سپرده شد و هم اکنون به عنوان یکی از مهم ترین مکان های زیارتی ایران به شمار می رود.
این اثر از جهت سند برای اهالی این علم دارای ابهام است. به عنوان مثال گفته می شود علامه مجلسی در اعتبار این رساله تردید داشته است همچنین از نظر فقهی نیز تردیدهایی به این رساله وارد است.


کلمات دیگر: