رساله فی اقسام العلوم العقلیة. ابن سینا در چندین موضع، از اقسام علوم یا حکمت سخن گفته است مفصل تر از همه جا در رساله فی اقسام العلوم العقلیة و جامع تر از همه جا در منطق مستشرقین به اقسام علوم پرداخته است. سخنان ابن سینا در رساله فی اقسام العلوم العقلیة هماهنگ با سخنان او در کتاب های دیگر اوست؛ اما آنچه در منطق مستشرقین آورده است تا حدی با دیگر کتب او متفاوت است. دیدگاه ابن سینا دربارهٔ اقسام علوم در رساله فی اقسام العلوم العقلیة بدین شرح است:
«ترجیح دارد این علوم حکمت نامیده شود»
وی این قسم از علوم (حکمت) را به دو قسم اصول و فروع (یا توابع) تقسیم کرده است. حکمت های فرعی شامل علومی مانند پزشکی، کشاورزی (فلاحة) و علوم جزئی منسوب به تنجیم و دیگر صنعت هاست؛ اما علوم (یا حکمت های) اصلی، خود بر دو نوع است: الف) حکمت آلی، ب) حکمت غیر آلی.
حکمت آلی یا منطق، دانشی است که هدف از آموختن آن مستقیماً شناختن امور این عالم (یعنی عالم طبیعت) و آنچه پیش از این عالم است (یعنی عالم مجردات) نیست، بلکه از آن به منزله ابزار و آلت تحصیل علوم دیگر بهره می گیرند. حکمت غیر آلی نیز علمی است که با آن امور این عالم و آنچه پیش از این عالم است (یعنی مابعد الطبیعه) شناخته می شود. ابن سینا در رساله فی اقسام العلوم العقلیة، به تبع ارسطو منطق را از اقسام حکمت نشمرده است،
«ترجیح دارد این علوم حکمت نامیده شود»
وی این قسم از علوم (حکمت) را به دو قسم اصول و فروع (یا توابع) تقسیم کرده است. حکمت های فرعی شامل علومی مانند پزشکی، کشاورزی (فلاحة) و علوم جزئی منسوب به تنجیم و دیگر صنعت هاست؛ اما علوم (یا حکمت های) اصلی، خود بر دو نوع است: الف) حکمت آلی، ب) حکمت غیر آلی.
حکمت آلی یا منطق، دانشی است که هدف از آموختن آن مستقیماً شناختن امور این عالم (یعنی عالم طبیعت) و آنچه پیش از این عالم است (یعنی عالم مجردات) نیست، بلکه از آن به منزله ابزار و آلت تحصیل علوم دیگر بهره می گیرند. حکمت غیر آلی نیز علمی است که با آن امور این عالم و آنچه پیش از این عالم است (یعنی مابعد الطبیعه) شناخته می شود. ابن سینا در رساله فی اقسام العلوم العقلیة، به تبع ارسطو منطق را از اقسام حکمت نشمرده است،