امیرحسن دهلوی

امیر نجم الدین حسن بن علاء سجزی، معروف به خواجه حسن و امیر حسن دهلوی (زادهٔ ۶۴۹ – درگذشتهٔ ۷۳۷ هجری قمری) از عارفان و شاعران بزرگ پارسی گوی قرن هفتم و هشتم هجری قمری در هندوستان است.
حسن دهلوی: دیوان، (مصحح:) لاله سلامت شایوا، تاجیکستان/دوشنبه: انتشارات عرفان، ۱۳۶۹.
دیوان حسن دهلوی (سدهٔ هفتم و هشتم)، (به کوشش:) احمد بهشتی شیرازی و حمیدرضا قلیچ خانی، ایران/تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ۱۳۸۳.
امیر نجم الدین حسن بن علاء سجزی ملقب به «سعدی هندوستان» زادهٔ ۶۵۰–۶۴۹ ه. ق؛ و درگذشتهٔ ۷۳۸–۷۳۷ ه.ق. از عارفان و شاعران بزرگ پارسی گوی قرن هفتم و هشتم هجری قمری در هندوستان است. امیر حسن اصالتاً سیستانی بوده و در هندوستان اقامت داشته است. وی کاتب شیخ نظام الدین اولیا و معاصر و دوست صمیمی امیر خسرو دهلوی، و مانند او شاعر دربار شاهان دهلی بود.
وی دیوانی شامل قصاید – غالباً در مدح سلطان علاءالدین خلجی – و غزلیات و قطعات و رباعیات و مثنوی – در مدح همین سلطان – دارد، ولی شهرتش بیشتر در غزل های شیرین و روان و پرحالی است که در آن همچون فخرالدین عراقی سبک سعدی را به سبک حافظ نزدیک کرده است. سبک امیر حسن در میان سبک عراقی و هندی است. به عقیدهٔ شبلی نعمانی «آن پایه از سوز و گداز و جوش و خروشی که در کلام او وجود دارد حتی در کشتهٔ محبت وی – امیر خسرو – هم یافت نمی شود».
آثار او تاکنون دو بار و با دو تصحیح متفاوت در جامعهٔ فارسی زبان به چاپ رسیده است:

امیرحَسن دِهْلَوی (بدایون ۶۵۰ـ دولت آباد ۷۳۷)
(معروف به: سعدی هندوستان) شاعر پارسی گوی و عارف هندوستانی. پنج سال در مولتان در دربار محمد قاآن، پسر سلطان غیاث الدین بلبن، بود. پس از هجوم مغولان به مولتان، دو سال با امیرخسرو دهلوی در اسارت بود. به اشارۀ امیرخسرو به تصوّف گرایید و به نظام الدین اولیا دست ارادت داد. شهرت وی در غزل سرایی است. از نوآوری های او سرودن مدیحه در قالب مثنوی های کوتاه در اوزان گوناگون است. از آثارش: دیوان؛ مثنوی عشق نامه؛ فواید الفؤاد/ ملفوظات خواجه نظام الدین اولیا (تهران، ۱۳۷۷ش). کلیات او به چاپ رسیده است (حیدرآباد دکن، ۱۳۵۲ق).