اربیتراژ

آربیتراژ. آربیتراژ در علم اقتصاد و مالیه به معنای بهره گرفتن از تفاوت قیمت بین دو یا چند بازار برای کسب سود است. به عبارتی سود آربیتراژی زمانی ایجاد می شود که یک کالای مشابه در دو بازار مختلف یا در مواردی خاص در دو قالب متفاوت عرضه می شود اما قیمت های یکسانی ندارد. وجود آربیتراژ نتیجه ناکارآمد بودن بازار است و مکانیزمی ایجاد می کند که موجب می شود قیمت ها به طرز قابل توجهی از ارزش منصفانه و واقعی شان در درازمدت منحرف نشوند. برای مثال فرض کنیم یک بانک آمریکایی یک شعبه در ایران و یک شعبه در آمریکا داشته باشد، حال اگر انتقال پول بین دوکشور کاملاً آزاد باشد این بانک می تواند از شعبه آمریکا که پول بیشتری در آن ذخیره شده مقداری را به شعبه ایران منتقل کند و در ایران به عنوان وام بفروش برساند، طبق فرایندهای عرضه و تقاضا به سادگی می توان دریافت که به علت کاهش عرضه وام درمبدا یعنی آمریکا نرخ بهره وام بالا می رود و در ایران برعکس!
یک دارایی در بازارهای مختلف با قیمت های متفاوتی معامله می شود.
دو دارایی با جریان های نقدی مشابه با قیمت های متفاوتی معامله می شوند.
یک دارایی که قیمت آینده آن مشخص است، امروز با قیمتی متفاوت از تنزیل آن با نرخ تنزیل بازده بدون ریسک معامله می شود.
یکی از ویژگی های آربیتراژ این است که می تواند به عنوان عاملی در برابر تحریم های اقتصادی عمل کند، دوم اینکه سود سرمایه گذاری در کشورهای مختلف جهان برابر می شود و فقط مزیت های نسبی طبیعی مانند عوامل جغرافیایی به علاوه احساسات ملی گرایانه تعیین کننده ترجیحات سرمایه گذاران خواهند بود.آربیتراژ در جاهای دیگری چون بورس نیز امکان پذیر است.
اگر قیمت های بازاری برای آربیتراژ سود آور نباشد گفته می شود قیمت ها تعادل آربیتراژ را تشکیل می دهند. تعادل آربیتراژ یک پیش شرط است برای تعادل عمومی اقتصاد. فرض بر این است که از آربیتراژ در مالی کمی برای محاسبهٔ خطر خنثی شدن قیمت مشتقات استفاده نمی شود.
فرصت آربیتراژی از یکی از طُرُقِ زیر حاصل خواهد شد: