شمس الحساب الفخری کتابی است در علم حساب به فارسی، تألیف شمس الدین عمر بن عبدالعزیز خُنجی صمکانی فارسی در آغاز سدهٔ هشتم هجری. در آغاز کتاب یادآور شده است: «کسی که از علم سیاقه و حساب حظی نداشته بود این کتاب ننویسد تا دُرر و لئالی آن که در سلک لطایف منخرط گردانیده از عقد گسسته نگردد.»
به نظر ایرج افشار این کتاب در دوران حکومت خاندان طیبی بر فارس نوشته شده و به یکی از اعضای این خاندان اهداء شده است. مؤلف، دانشمندی از وزرای فارس از آغاز سدهٔ هشتم هجری است.به نظر محمدامین خنجی این کتاب، نخستین کتاب تخصصی در علم حساب به زبان پارسی است. این کتاب که از مجموعه نسخه های خطی اهدایی سلطانعلی شیخ الاسلامی بهبهانی است در سال ۱۳۸۷ با مقدمهٔ ایرج افشار توسط مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی منتشر شد. نسخه خطی این اثر به خط نسخ کهن و نام کاتب آن محمد بن زاهدبن محمدبن یوسف است. اهمیت این اثر قرن هشتمی ذکر مسائل مربوط به امور معاملات و به ویژه عرضه کردن مسائل محاسبه ای است. نسبت «الفخری» بر عنوان اثر، به نام «فخرالدین» برمی گردد که تقدیم این کتاب را به یکی از اعضای خاندان امرای «طیبی» مسجل می سازد. خاندانی که بین سال های ۶۹۲ تا ۷۲۵ هجری در فارس حکومت داشته است. بنابرشواهد تاریخی حدس زده می شود که کتاب بین سال های ۶۹۹ تا ۷۰۴ هجری، یعنی زمان حملهٔ مغول ها به فارس تا ایام مرگ «فخرالدین احمد» فرزند «جمال الدین ابراهیم طیبی» نوشته شده و به نام او «شمس الحساب الفخری» نامیده شده است.
به نظر ایرج افشار این کتاب در دوران حکومت خاندان طیبی بر فارس نوشته شده و به یکی از اعضای این خاندان اهداء شده است. مؤلف، دانشمندی از وزرای فارس از آغاز سدهٔ هشتم هجری است.به نظر محمدامین خنجی این کتاب، نخستین کتاب تخصصی در علم حساب به زبان پارسی است. این کتاب که از مجموعه نسخه های خطی اهدایی سلطانعلی شیخ الاسلامی بهبهانی است در سال ۱۳۸۷ با مقدمهٔ ایرج افشار توسط مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی منتشر شد. نسخه خطی این اثر به خط نسخ کهن و نام کاتب آن محمد بن زاهدبن محمدبن یوسف است. اهمیت این اثر قرن هشتمی ذکر مسائل مربوط به امور معاملات و به ویژه عرضه کردن مسائل محاسبه ای است. نسبت «الفخری» بر عنوان اثر، به نام «فخرالدین» برمی گردد که تقدیم این کتاب را به یکی از اعضای خاندان امرای «طیبی» مسجل می سازد. خاندانی که بین سال های ۶۹۲ تا ۷۲۵ هجری در فارس حکومت داشته است. بنابرشواهد تاریخی حدس زده می شود که کتاب بین سال های ۶۹۹ تا ۷۰۴ هجری، یعنی زمان حملهٔ مغول ها به فارس تا ایام مرگ «فخرالدین احمد» فرزند «جمال الدین ابراهیم طیبی» نوشته شده و به نام او «شمس الحساب الفخری» نامیده شده است.
wiki: شمس الحساب الفخری