رأی بدیل. رأی پیش رونده: رأی صحیحی ای که در دور بعدی شمارش هم لحاظ خواهد شد.
رأی فرسوده: رأی صحیحی ای که در دور بعدی شمارش نمی تواند لحاظ شود چون از تمام ظرفیتش استفاده شده و به اصطلاح از رمق افتاده است. این وضعیت در صورتی رخ می دهد که برگهٔ رأی به درستی پر شده باشد ولی همهٔ نامزدهای مشخص شده در آن، پیش از آغاز دور نهایی از انتخابات حذف شده باشند.
اضافه رأی: رأی مخدوشی که ممکن است در شمارش آرا محاسبه شود. این وضعیت در صورتی رخ می دهد که رأی دهنده بیشتر از یک گزینه را در یکی از ستون های برگهٔ رأی انتخاب کرده باشد. اگر ستون اول در یک برگهٔ رأی به درستی پر شده باشد، تا هنگامی که آن نامزد حذف نشده است، آن برگهٔ رأی در شمارش آرا لحاظ خواهد شد حتی اگر ستون های دوم یا سوم حاوی اضافه رأی باشند. همین وضعیت برای ستون دوم هم برقرار است. به همین دلیل است که با پیشروی دورهای شمارش ممکن است اضافه رأی ها افزایش یابد. اما اگر ستون اول حاوی اضافه رأی باشد، برگهٔ رأی در شمارش آرا لحاظ نخواهد شد حتی اگر ستون های بعدی به درستی پر شده باشند. همین وضعیت برای ستون دوم نیز برقرار است.
کم رأی: برگهٔ رأی سفید.
رأی بدیل (به انگلیسی: Alternative vote یا AV) نوعی نظام انتخاباتی اکثریتی و ترجیحی است که رأی دهنده نامزدان را بر مبنای صلاحیت در برگهٔ رأی رتبه بندی می کند. نامزدی که اکثریت مطلق رتبه های اول برگه های رأی را کسب کند، برنده خواهد بود. اگر نامزدی با این شرایط موجود نبود، نامزدی که کمترین رتبه های اول را دریافت کرده حذف می شود و رأی هایش به حساب نامزدان باقی مانده ای واریز می شود که در رتبهٔ دوم ترجیحات برگه های رأی قرار گرفته اند. این مراحل آنقدر تکرار می شود تا بالاخره یکی از نامزدان حائز اکثریت مطلق آرا شود. در این روش وضعیت شمارش آرا به گونه ای است که گویی دورهای حذفی متعدد برگزار می شود ولی همگی فقط با یک نوبت رأی دهی. از این رو نام دیگر این نظام انتخاباتی دورحذفی سریع (به انگلیسی: Instant run-off voting یا IRV) است. انتخابات با روش رأی بدیل معمولاً در حوزه های انتخاباتی تک نفره برگزار می شود.
مهم ترین حسن روش رأی بدیل به روش رایج نخست نفری آن است که نامزد پیروز به جای کسب اکثریت نسبی، اکثریت مطلق آرا را کسب می کند و در نتیجه از مشروعیت و پشتوانهٔ بیشتری برخوردار است. این دقیقاً همان فلسفهٔ نظام انتخاباتی دومرحله ای است که در ایران و افغانستان برای تعیین رئیس جمهور به کار می رود، با این تفاوت که هزینه های گزاف دور دوم انتخابات، از روی دوش برگزارکنندگان و نامزدان، برداشته می شود و در وقت رأی دهندگان نیز صرفه جویی می شود. روش رأی بدیل تا حدودی از میزان آرای بی اثر می کاهد ولی نه به اندازهٔ نظام های تناسبی. همچنین برگه های رأی ترجیحی امکان رأی دهی صادقانه را به رأی مندان می دهد و انگیزهٔ رأی دهی تاکتیکی را از بین می برد. رأی بدیل از کارزارهای تخریبی به میزان قابل توجهی می کاهد زیرا نامزدان باید برای جلب اولویت دوم رأی دهندگان نیز بکوشند. از همین رو روش رأی بدیل میانه روی سیاسی و اعتدال را ترویج و با افراط گرایی مقابله می کند. رأی بدیل می تواند نقش مؤثری در تقویت همبستگی در جوامعی ایفا کند که از نظر قومی، زبانی، مذهبی و . . . به شدت متکثر هستند. از آن طرف رأی دادن به روش ترجیحی برای برخی رأی دهندگان ممکن است دشوار باشد. شمارش آرا با دست نیز دشوار و زمان بر است. چون رأی بدیل یک نظام اکثریتی است، استفاده از آن در انتخابات مجلس به تسهیم متناسب و عادلانهٔ کرسی ها بین احزاب منجر نخواهد شد، حتی ممکن است اکثریت ساختگی ناشی از رأی بدیل نسبت به سایر نظام های اکثریتی چون نخست نفری نامتناسب تر باشد. مهم ترین ایرادی که ریاضی دانان از لحاظ تئوری به روش رأی بدیل می گیرند، نقض معیار یکنوایی است، هرچند دربارهٔ احتمال وقوع این نقیصه در عمل اتفاق نظر ندارند و تخمین هایشان از ۰٫۰۰۰۲۵ تا ۰٫۱۵ متفاوت است.
از نظام رأی بدیل در حال حاضر در انتخابات مجالس ملی کشورهای استرالیا و پاپوآ گینه نو استفاده می شود. از این نظام در برخی انتخابات محلی و استانی کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی نیز استفاده می شود. انتخابات ریاست جمهوری ایرلند و بوسنی و هرزگوین و انتخابات مقامات شهری در سان فرانسیسکو و مینیاپولیس و چندین شهر دیگر آمریکا نیز به همین شیوه برگزار می شوند. چندین حزب بزرگ در سرتاسر جهان، نظیر احزاب کارگر و لیبرال دموکرات در بریتانیا و هر سه حزب بزرگ کانادا، برای انتخاب رهبرشان از روش رأی بدیل سود می برند. انتخاب رؤسای برخی از انجمنهای تخصصی و دانشگاهی نظیر انجمن روان شناسی آمریکا و انجمن علوم سیاسی آمریکا و نیز برندهٔ برخی جوایز مشهور بین المللی مثل جایزهٔ اسکار بهترین فیلم سال نیز به روش رأی بدیل انجام می گیرد.
رأی فرسوده: رأی صحیحی ای که در دور بعدی شمارش نمی تواند لحاظ شود چون از تمام ظرفیتش استفاده شده و به اصطلاح از رمق افتاده است. این وضعیت در صورتی رخ می دهد که برگهٔ رأی به درستی پر شده باشد ولی همهٔ نامزدهای مشخص شده در آن، پیش از آغاز دور نهایی از انتخابات حذف شده باشند.
اضافه رأی: رأی مخدوشی که ممکن است در شمارش آرا محاسبه شود. این وضعیت در صورتی رخ می دهد که رأی دهنده بیشتر از یک گزینه را در یکی از ستون های برگهٔ رأی انتخاب کرده باشد. اگر ستون اول در یک برگهٔ رأی به درستی پر شده باشد، تا هنگامی که آن نامزد حذف نشده است، آن برگهٔ رأی در شمارش آرا لحاظ خواهد شد حتی اگر ستون های دوم یا سوم حاوی اضافه رأی باشند. همین وضعیت برای ستون دوم هم برقرار است. به همین دلیل است که با پیشروی دورهای شمارش ممکن است اضافه رأی ها افزایش یابد. اما اگر ستون اول حاوی اضافه رأی باشد، برگهٔ رأی در شمارش آرا لحاظ نخواهد شد حتی اگر ستون های بعدی به درستی پر شده باشند. همین وضعیت برای ستون دوم نیز برقرار است.
کم رأی: برگهٔ رأی سفید.
رأی بدیل (به انگلیسی: Alternative vote یا AV) نوعی نظام انتخاباتی اکثریتی و ترجیحی است که رأی دهنده نامزدان را بر مبنای صلاحیت در برگهٔ رأی رتبه بندی می کند. نامزدی که اکثریت مطلق رتبه های اول برگه های رأی را کسب کند، برنده خواهد بود. اگر نامزدی با این شرایط موجود نبود، نامزدی که کمترین رتبه های اول را دریافت کرده حذف می شود و رأی هایش به حساب نامزدان باقی مانده ای واریز می شود که در رتبهٔ دوم ترجیحات برگه های رأی قرار گرفته اند. این مراحل آنقدر تکرار می شود تا بالاخره یکی از نامزدان حائز اکثریت مطلق آرا شود. در این روش وضعیت شمارش آرا به گونه ای است که گویی دورهای حذفی متعدد برگزار می شود ولی همگی فقط با یک نوبت رأی دهی. از این رو نام دیگر این نظام انتخاباتی دورحذفی سریع (به انگلیسی: Instant run-off voting یا IRV) است. انتخابات با روش رأی بدیل معمولاً در حوزه های انتخاباتی تک نفره برگزار می شود.
مهم ترین حسن روش رأی بدیل به روش رایج نخست نفری آن است که نامزد پیروز به جای کسب اکثریت نسبی، اکثریت مطلق آرا را کسب می کند و در نتیجه از مشروعیت و پشتوانهٔ بیشتری برخوردار است. این دقیقاً همان فلسفهٔ نظام انتخاباتی دومرحله ای است که در ایران و افغانستان برای تعیین رئیس جمهور به کار می رود، با این تفاوت که هزینه های گزاف دور دوم انتخابات، از روی دوش برگزارکنندگان و نامزدان، برداشته می شود و در وقت رأی دهندگان نیز صرفه جویی می شود. روش رأی بدیل تا حدودی از میزان آرای بی اثر می کاهد ولی نه به اندازهٔ نظام های تناسبی. همچنین برگه های رأی ترجیحی امکان رأی دهی صادقانه را به رأی مندان می دهد و انگیزهٔ رأی دهی تاکتیکی را از بین می برد. رأی بدیل از کارزارهای تخریبی به میزان قابل توجهی می کاهد زیرا نامزدان باید برای جلب اولویت دوم رأی دهندگان نیز بکوشند. از همین رو روش رأی بدیل میانه روی سیاسی و اعتدال را ترویج و با افراط گرایی مقابله می کند. رأی بدیل می تواند نقش مؤثری در تقویت همبستگی در جوامعی ایفا کند که از نظر قومی، زبانی، مذهبی و . . . به شدت متکثر هستند. از آن طرف رأی دادن به روش ترجیحی برای برخی رأی دهندگان ممکن است دشوار باشد. شمارش آرا با دست نیز دشوار و زمان بر است. چون رأی بدیل یک نظام اکثریتی است، استفاده از آن در انتخابات مجلس به تسهیم متناسب و عادلانهٔ کرسی ها بین احزاب منجر نخواهد شد، حتی ممکن است اکثریت ساختگی ناشی از رأی بدیل نسبت به سایر نظام های اکثریتی چون نخست نفری نامتناسب تر باشد. مهم ترین ایرادی که ریاضی دانان از لحاظ تئوری به روش رأی بدیل می گیرند، نقض معیار یکنوایی است، هرچند دربارهٔ احتمال وقوع این نقیصه در عمل اتفاق نظر ندارند و تخمین هایشان از ۰٫۰۰۰۲۵ تا ۰٫۱۵ متفاوت است.
از نظام رأی بدیل در حال حاضر در انتخابات مجالس ملی کشورهای استرالیا و پاپوآ گینه نو استفاده می شود. از این نظام در برخی انتخابات محلی و استانی کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی نیز استفاده می شود. انتخابات ریاست جمهوری ایرلند و بوسنی و هرزگوین و انتخابات مقامات شهری در سان فرانسیسکو و مینیاپولیس و چندین شهر دیگر آمریکا نیز به همین شیوه برگزار می شوند. چندین حزب بزرگ در سرتاسر جهان، نظیر احزاب کارگر و لیبرال دموکرات در بریتانیا و هر سه حزب بزرگ کانادا، برای انتخاب رهبرشان از روش رأی بدیل سود می برند. انتخاب رؤسای برخی از انجمنهای تخصصی و دانشگاهی نظیر انجمن روان شناسی آمریکا و انجمن علوم سیاسی آمریکا و نیز برندهٔ برخی جوایز مشهور بین المللی مثل جایزهٔ اسکار بهترین فیلم سال نیز به روش رأی بدیل انجام می گیرد.
wiki: رأی بدیل