کلمه جو
صفحه اصلی

ردیف هفت دستگاه موسیقی ایرانی

دانشنامه عمومی

ردیف هفت دستگاه موسیقی ایرانی نام کتابی است دربارهٔ ردیف موسیقی ایرانی که توسط موسی معروفی گردآوری شده است و بعداً توسط مهدی برکشلی منتشر شد.
رستاق، امیر (۷ شهریور ۱۳۹۴). «موسی معروفی: نغمه سرای دوره حزن». بی بی سی فارسی. دریافت شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۸.نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (رده)
«۳۰ سال تلاش «معروفی» برای ردیف موسیقی ایران». تسنیم. ۱۲ فروردین ۱۳۹۳. دریافت شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۸.
«سرگذشت یک کتاب». مرکز اسناد و مدارک سازمان میراث فرهنگی کشور. دریافت شده در ۱۴ ژانویه ۲۰۱۸.
معروفی که با نوازندگی تار، سه تار و پیانو آشنایی داشت، نزدیک به سه دهه عمر خود را صرف گردآوری گوشه های موسیقی کرد. او در جلساتی با دیگر موسیقی دانان برجستهٔ زمان خود نظیر ابوالحسن صبا، نورعلی برومند، علی اکبر شهنازی، رکن الدین مختاری و احمد عبادی شرکت می کرد که در آن این موسیقی دانان از آنجا که بر سر یک ردیف واحد برای موسیقی ایرانی به توافق نرسیدند، تصمیم به آن گرفتند که هر یک ردیف خود را منتشر کنند. معروفی این ردیف را نهایتاً با تار سلیمان روح افزا ضبط و منتشر کرد. بعداً مجموعهٔ نت ها را مهدی برکشلی در دههٔ ۱۳۴۰ به صورت چاپی نیز منتشر کرد. برخی منابع از محمد بهارلو به عنوان یکی از یاوران معروفی در گردآوری کتاب یاد کرده اند، و نوشته اند که پاک نویس نت ها برای انتشار نسخهٔ اول کتاب توسط شاگردان بهارلو انجام شد.
کتاب ابتدا با عنوان ردیف موسیقی ایران در سال ۱۹۶۳ میلادی (معادل ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۲ خورشیدی) توسط انتشارات هنرهای زیبای کشور در تهران منتشر شد. این نسخه از کتاب شامل ۱۱۱ صفحه متن و ۴۶۶ صفحه نت موسیقی بود. این کتاب در آن زمان یکی از شاخص ترین محصولات اداره کل هنرهای زیبای ایران دانسته می شد. در زمان چاپ این کتاب، معروفی استاد بازنشسته موسیقی در هنرستان عالی موسیقی بود و برکشلی استاد دانشگاه تهران و مدیر بخش موسیقی اداره کل هنرهای زیبا بود. این کتاب به دو زبان فارسی و فرانسه، هر دو در یک جلد منتشر شده بود چنانکه اگر کتاب از سمت راست باز می شد مطالب فارسی، و اگر از چپ باز می شد مطالب فرانسوی مقابل خواننده قرار می گرفت. متن فرانسوی کتاب، در واقع بر اساس مطلبی بود که پیش از آن در سال ۱۹۶۰ توسط برکشلی با عنوان «موسیقی سنتی ایران» در «دانشنامه پِیاد» منتشر شده بود.
هوشنگ ظریف در مورد ردیف موسی معروفی گفته که «یکی از کامل ترین ردیف های موجود است» و «روایت های مختلفی از گوشه ها را جای داده است.» این کتاب به رغم گذشت چندین دهه از انتشار آن همچنان به عنوان یکی از مهمترین منابع در تدریس تار و سه تار به کار می رود.


کلمات دیگر: