دوازده خوان هرکول (به یونانی: δωδέκαθλον, dodekathlon)، مأموریت هایی بودند که هرکول، نام آورترین قهرمان در اساطیر یونانی، برای کفاره گناه خود (قتل همسر و فرزندان)، با موفقیت به انجام رساند. داستان های مجزای هر کدام از این خوان ها، بعدها به صورت یک داستان یکپارچه درآمده است. طبق عقیده یونانیان، گردآوری و روایت یکپارچه داستان این خوان ها، منتسب به پیساندر، شاعر حماسه سرای یونانی، در حدود ۶۰۰ سال پیش از میلاد مسیح می باشد.
کشتن شیر نیمیان
کشتن مار نُه سر هیدرا
اسیر کردن غزال کرینیا
اسیر کردن گراز اریمانتوس
تمیز کردن اصطبل آوگیاس
کشتن پرندگان استیمفالوس
اسیر کردن گاو کریت
دزدیدن مادیان های دیومدس
بدست آوردن کمربند هیپولیت
بدست آوردن گله گاوهای گروئون
دزدیدن سیب های باغ هسپریدس
اسیر کردن سگ سه سر سربروس
هرکول که توسط نامادری و دشمن دیرینه اش، هرا، دچار جنون شده بود، همسر خود مگارا و پسران خود را به قتل رساند. او پس از آن که جنونش فروکش کرد، متوجه عمل خود شده و به شدت احساس پشیمانی نمود. هرکول توسط تسپیوس، پادشاه یونانی، از گناه قتل، مبری گشت. سپس برای یافتن راهی برای توبه و دادن کفاره گناهش، رهسپار دلفی شد. در آنجا، پیشگوی آپولو به او پیشنهاد کرد که در تایرینس اقامت کرده و به پادشاه ائوروستئوس که پسرعموی خود هرکول بود، به مدت دوازده سال خدمت کند. هرکول که خدمت کردن برای کسی مانند ائوروستئوس را خفت آور می دانست، از ترس پدرش زئوس، به آن پیشنهاد تن داد.ائوروستئوس، ابتدا هرکول را مأمور انجام ده خوان کرد ولی دو خوان مار هیدرا و اصطبل های آوگیاس را به دلیل آن که هرکول از کمک دیگران استفاده کرد و بخاطر کارش، دستمزد دریافت کرد، به حساب نیاورد و به ناچار، هرکول دو خوان اضافی (سیب های طلایی باغ هسپریدس و اسیر کردن سربروس) را انجام داد و تعداد خوان ها را به دوازده رساند.
سرگذشت هرکول در مسیر خوان های دوازده گانه، به صورت یکجا و یکپارچه روایت نشده بلکه با استفاده از منابع مختلف، گردآوری شده است. راک و استیپل، نویسندگان کتاب «جهان اسطوره های قدیم»، معتقدند روش واحدی برای تفسیر داستان خوان ها، وجود ندارد. با این حال، مشخص است که شش خوان در پلوپونز (شبه جزیره ای در جنوب یونان) اتفاق افتاده و با احیای مجدد المپیا، به اوج خود رسیده اند. شش خوان دیگر، در نقاطی دورتر رخ داده اند. مسیر داستان خوان ها، از الگوی یکسانی پیروی می کند. در هر خوان، هرکول مأمور کشتن یا اسیر کردن یا به چنگ آوردن جانور یا گیاهی افسانه ای می شد. طبق ادعای راک و استیپل، مکان هایی که خوان ها در آنجا رخ دادند، همگی قبلاً از اقامتگاه های هرا و دروازه های ورود به جهان ارواح و مردگان بودند.در معبد زئوس در المپیا، می توان خوان های هرکول را در کتیبه های معبد، به صورت نقش برجسته، مشاهده کرد.
هرکول در مسیر خوان های دوازده گانه، تنها نبوده و گاهی توسط یک جوان و گاهی توسط افراد دیگر از جمله یولائوس، برادرزاده خود، همراهی می شد. در ابتدا هرکول، مأمور انجام ده خوان شد اما همراهی و کمک این افراد موجب شد که او مجبور به انجام دادن دو خوان دیگر شود. ائوروستئوس، خوان هیدرا و اصطبل های آوگیاس را نپذیرفت. چون در اولی، هرکول از کمک یولائوس بهره گرفت و در دومی بخاطر انجام دادن مأموریتش، دستمزد دریافت کرد و از رودخانه برای تمیز کردن اصطبل های آوگیاس، استفاده کرد. هرکول، در خوان های متعددی، با فرزندان دو هیولای افسانه ای، تایفون و اکیدنا، مواجه گردید و آن ها را از پای درآورد.
کشتن شیر نیمیان
کشتن مار نُه سر هیدرا
اسیر کردن غزال کرینیا
اسیر کردن گراز اریمانتوس
تمیز کردن اصطبل آوگیاس
کشتن پرندگان استیمفالوس
اسیر کردن گاو کریت
دزدیدن مادیان های دیومدس
بدست آوردن کمربند هیپولیت
بدست آوردن گله گاوهای گروئون
دزدیدن سیب های باغ هسپریدس
اسیر کردن سگ سه سر سربروس
هرکول که توسط نامادری و دشمن دیرینه اش، هرا، دچار جنون شده بود، همسر خود مگارا و پسران خود را به قتل رساند. او پس از آن که جنونش فروکش کرد، متوجه عمل خود شده و به شدت احساس پشیمانی نمود. هرکول توسط تسپیوس، پادشاه یونانی، از گناه قتل، مبری گشت. سپس برای یافتن راهی برای توبه و دادن کفاره گناهش، رهسپار دلفی شد. در آنجا، پیشگوی آپولو به او پیشنهاد کرد که در تایرینس اقامت کرده و به پادشاه ائوروستئوس که پسرعموی خود هرکول بود، به مدت دوازده سال خدمت کند. هرکول که خدمت کردن برای کسی مانند ائوروستئوس را خفت آور می دانست، از ترس پدرش زئوس، به آن پیشنهاد تن داد.ائوروستئوس، ابتدا هرکول را مأمور انجام ده خوان کرد ولی دو خوان مار هیدرا و اصطبل های آوگیاس را به دلیل آن که هرکول از کمک دیگران استفاده کرد و بخاطر کارش، دستمزد دریافت کرد، به حساب نیاورد و به ناچار، هرکول دو خوان اضافی (سیب های طلایی باغ هسپریدس و اسیر کردن سربروس) را انجام داد و تعداد خوان ها را به دوازده رساند.
سرگذشت هرکول در مسیر خوان های دوازده گانه، به صورت یکجا و یکپارچه روایت نشده بلکه با استفاده از منابع مختلف، گردآوری شده است. راک و استیپل، نویسندگان کتاب «جهان اسطوره های قدیم»، معتقدند روش واحدی برای تفسیر داستان خوان ها، وجود ندارد. با این حال، مشخص است که شش خوان در پلوپونز (شبه جزیره ای در جنوب یونان) اتفاق افتاده و با احیای مجدد المپیا، به اوج خود رسیده اند. شش خوان دیگر، در نقاطی دورتر رخ داده اند. مسیر داستان خوان ها، از الگوی یکسانی پیروی می کند. در هر خوان، هرکول مأمور کشتن یا اسیر کردن یا به چنگ آوردن جانور یا گیاهی افسانه ای می شد. طبق ادعای راک و استیپل، مکان هایی که خوان ها در آنجا رخ دادند، همگی قبلاً از اقامتگاه های هرا و دروازه های ورود به جهان ارواح و مردگان بودند.در معبد زئوس در المپیا، می توان خوان های هرکول را در کتیبه های معبد، به صورت نقش برجسته، مشاهده کرد.
هرکول در مسیر خوان های دوازده گانه، تنها نبوده و گاهی توسط یک جوان و گاهی توسط افراد دیگر از جمله یولائوس، برادرزاده خود، همراهی می شد. در ابتدا هرکول، مأمور انجام ده خوان شد اما همراهی و کمک این افراد موجب شد که او مجبور به انجام دادن دو خوان دیگر شود. ائوروستئوس، خوان هیدرا و اصطبل های آوگیاس را نپذیرفت. چون در اولی، هرکول از کمک یولائوس بهره گرفت و در دومی بخاطر انجام دادن مأموریتش، دستمزد دریافت کرد و از رودخانه برای تمیز کردن اصطبل های آوگیاس، استفاده کرد. هرکول، در خوان های متعددی، با فرزندان دو هیولای افسانه ای، تایفون و اکیدنا، مواجه گردید و آن ها را از پای درآورد.
wiki: دوازده خان هرکول
دوازده خان هرکول (مجموعه داستان). «دوازده خوان هرکول» (انگلیسی: The Labours of Hercules) یک کتاب از آگاتا کریستی است که در سال ۱۹۴۷ منتشر شد. نام اشاره به دوازده خوان هرکول دارد و داستانش شامل شخصیت هرکول پوآرو است.