اغوز خان

اغوز خان (به ترکی:Oğuz Kağan)خان خانان یکی از خان های اساطیری ترک بوده است.برخی از ترک تباران مثل ترکمن ها ، عثمانی ها آذربایجانی هاو دیگر ترک تباران اغوز از این افسانه جهت توضیح خاستگاه قومی و سیستم سیاسی قبیله ای خود استفاده کرده اند.
مودو چانیو
در وصف زندگی و داستان اغوز خان نوشته های زیادی وجود دارند که اغوز نامه نام دارند . یکی از قدیمیترین اغوز نامه هایی که نوشته شده به زبان ترکی و با الفبای اویغوری است که در قرن ۱۳ میلادی نوشته شده است .
براساس یک افسانه ترک، اوغوز پسر قراخان که رهبر قبایل ترک بود در آسیای میانه بدنیا آمد ، او از نوشیدن شیر مادر امتناع کرد ودرخواست گوشت و قیمیز (یک نوشیدنی الکلی با شیر اسب) کرد. رشد او فوق العاده سریع بود چنانچه در چهل روز به یک جوان تبدیل شد. در زمان تولدش، سرزمین مردم ترک توسط یک اژدها به نام کیانت تصاحب شده بود. اوغوز خود را مسلح کرده به جنگ اژدها رفت و گوزنی را کشت و از درخت آویزان کرد، و دامی برای اژدها پهن کرد و  اژدها را با یک نیزه برنزی کشته و سرش را با شمشیر فولادی قطع کرد. پس از کشتن کیانت، اوغوز  قهرمان مردم شد.  او گروهی جنگجوی ویژه  متشکل از چهل پسر چهل قبیله ترک تشکیل داده قبایل ترک را با هم متحد کرد.
در این زمان برادر و مادر ناتنی چینی او، که رقیب اغوزخان در قدرت بود  قراخان را متقاعد کردند که اوغوز قصد از بین بردن او را دارد. قره خان تصمیم گرفت به بهانه شکار اغوز را به  قتل برساند. اوغوز از این نقشه با خبر شد و پدرش را کشت و خودش خان شد. نامادری و برادر کوچک او به سرزمین چینی ها فرار کردند. او برای دعا به درگاه تنگری  به استپ رفت در حال دعا، دایره ای از نور را از آسمان دید که دختر فوق العاده زیبایی در داخل آن ایستاده بود. اوغوز عاشق دختر شد و آنها ازدواج کردند. حاصل ازدواج آنها سه پسر به نامهای گونش (خورشید)، آی (ماه) و ییلدیز (ستاره) بود بعدها در حین شکار دختر دیگری را در داخل یک درخت دید. با او نیز ازدواج کرد و سه فرزند دیگرش به نامهای گک (آسمان)، داغ (کوه) و دنیز (دریا) بدنیا آمدند. اوغوز خان پس از تولد فرزندان خود یک جشن بزرگ  برگزار و بزرگان همه قبایل را دعوت کرد.