انجمن اثار ملی

انجمن آثار ملی. انجمن آثارِ ملی از نهادهای فرهنگی در ایران معاصر است که به همت جمعی از شخصیت های فرهنگی در ۱۳۰۱ خورشیدی با هدف حفظ آثار کهن ایرانی و معرفی آنهادر تهران تشکیل شد. فعالیت های این انجمن در سه دوره جداگانه انجام گرفته است: دوره اول از ۱۳۰۱ ش آغاز می شود که پس از برگزاری جشن هزاره فردوسی (۱۳۱۳) خاتمه می یابد. دوره دوم از آذر ۱۳۲۳ شروع می شود و تا شهریور ۱۳۶۶ ادامه می یابد و از این تاریخ، بنابر تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی، با نام انجمن آثار و مفاخر فرهنگی به فعالیت خود ادامه داده است.
در نخستین اساسنامه انجمن، هدفهای تشکیل آن، چنین بیان شد: تأسیس موزه و کتابخانه ای در تهران، ثبت و طبقه بندی آثار ملی ایران، نگهداری مجموعه های نفیس در کتابخانه ها و موزه ها، بهره مند ساختن مردم از این مجموعه ها از راه تعلیم در مدارس و عرضه آنها در نمایشگاهها، و سرانجام حفظ و احیای صنایع و هنرهای ایرانی. این هدفها در اساسنامه دوره دوم دگرگونی هایی یافت که از آن جمله اند: تجلیل از بزرگان ایران و احیای نام آنان از راه نشر آثار ایشان، ساختن آرامگاه و یا تندیس بزرگان و کمک به تأسیس و یا تکمیل کتابخانه ها و موزه ها در سایر شهرها.
اعضای انجمن (طبق اساسنامه اول و دوم)، با اندکی تغییر شامل ۱۵ تن اعضای مؤسس با عنوان «کمیته انجمن» است. افزون بر این افراد، شماری غیر محدود با عنوان اعضای عمومی و اعضای افتخاری نیز از میان علاقه مندان به علم و صنعت ایران برگزیده می شوند. هیأت مدیره انجمن از رئیس، معاونان او، منشی و تحویلدار، برای مدت یک سال از میان اعضای مؤسس انتخاب می گردند که وظیفه آنها اجرای تصمیمات هیأت مؤسس است . برخی از اعضای مؤسس انجمن در دوره اول شخصیت هایی چون محمدعلی فروغی، حسن مستوفی، حسن پیرنیا، تیمورتاش، کیخسرو شاهرخ بوده اند. در دوره دوم، شخصیتهایی مانند حسن اسفندیاری، حسین علا، علی اصغر حکمت، حسین سمیعی، سید حسن تقی زاده، قاسم غنی و محمد قزوینی با آن همکاری داشتند. مهم ترین اقدامات انجمن عبارت بوده است از تشکیل همایشهایی در بزرگداشت فرهیختگان علم و ادب ایران، مانند جشن هزاره فردوسی، احداث و تعمیر آرامگاه برخی از بزرگان مانند آرامگاههای فردوسی، ابن سینا و سعدی، و ساخت تندیس آنان و تندیس نادرشاه، و نیز چاپ آثاری در زمینه های فلسفی، ادبی و علمی.