سیَلْک، محوّطۀ باستانی
تپه سیلک
تپه سیلک
واقع در سر راه کاشان به نَطَنز، در نزدیکی شهر کاشان و در حاشیۀ کویر مرکزی ایران. دربارۀ وجه تسمیۀ سیلک اشتراک نظر نیست و شماری آن را تلفظ دیگری از «سی ارگ» نوشته اند به معنی سی قلعه. کاوش های باستان شناختی سیلک را رومَن گیرشمَن باستان شناس فرانسوی در ۱۳۱۲ و ۱۳۱۳ و ۱۳۱۶ش انجام داد و گزارش کاوش ها را در ۱۳۱۷ش در پاریس منتشر کرد. محوطۀ باستانی سیلک کاشان از دو تپۀ شمالی و جنوبی و دو گورستان باستانی تشکیل می شود. کهن ترین آثار باستانی به دست آمده از تپۀ شمالی است که معرف فرهنگ های عصر نوسنگی جدید و گذر نوسنگی جدید به عصر مس ـ سنگ است. کهن ترین دورۀ شناخته شدۀ سیلک به دورۀ اول سیلک معروف است که قدمت آن به عصر نوسنگی میانی بازمی گردد. در دورۀ اول سیلک، مردم در کلبه های کوچک خشتی زندگی می کردند و سفال ها را با دست می ساختند و در حرارت کم در کوره های روباز می پختند. دومین دورۀ سیلک با عنوان دورۀ دوم سیلک شناخته می شود که معرف دورۀ نوسنگی جدید است. معماری و سفالگری دورۀ دوم سیلک با دورۀ اول آن مشابه است؛ اما کیفیت و دقت در تولید دیده می شود و به ویژه نقش مایۀ گیاه اسفند بر روی سفال ها پدیدار می شود. دورۀ دوم سیلک هم زمان است با دورۀ فرهنگی چشمه علی ری و از همین رو با عنوان دورۀ چشمه علی نیز شناخته می شود که قدمت آن به اوایل هزارۀ پنجم پ م می رسد. در هر دو دورۀ سیلک، اجساد در کف خانه ها دفن می شدند. آثار فرهنگی به دست آمده از تپۀ جنوبی سیلک معرف عصر مس ـ سنگ قدیم در هزارۀ چهارم پ م است که با عنوان دورۀ سوم سیلک یا دورۀ سیلک شناخته می شود. در این دوره اولین نشانه های آشنایی انسان با فن استخراج و ذوب و ریخته گری فلز مس شناسایی شده است. قدمت دورۀ چهارم سیلک اواخر هزارۀ چهارم پ م و هم زمان با دورۀ فرهنگی عیلام آغازین در خوزستان است. در دورۀ چهارم سیلک، فلزکاری پیشرفت کرد و محوطۀ صنعتی اَریسمان در حدود ۶۰کیلومتری تپۀ سیلک شکل گرفت که با خوزستان و کرمان و بِینُ النّهرِین ارتباط فرهنگی ـ اقتصادی داشت. فرهنگ پویای سیلک در آستانۀ هزارۀ سوم پ م از حرکت بازایستاد و تپۀ سیلک تا عصر آهن قدیم متروک شد. گورستان الف تپۀ سیلک یادمان عصر آهن قدیم است و سفالینه های زیبای منقوش و مفرغینه های گورستان ب سیلک به دورۀ جدید آهن و حدود قرون ۷ و ۸پ م بازمی گردند؛ این سفالینه های منقوش صرفاً با سفالینه های تمدن فریگی در گوردیون مقایسه می شود. فرهنگ مکشوف از گورستان ب سیلک را به مادها منسوب می کنند؛ اما هیچ یقینی وجود ندارد.
تپه سیلک
تپه سیلک
واقع در سر راه کاشان به نَطَنز، در نزدیکی شهر کاشان و در حاشیۀ کویر مرکزی ایران. دربارۀ وجه تسمیۀ سیلک اشتراک نظر نیست و شماری آن را تلفظ دیگری از «سی ارگ» نوشته اند به معنی سی قلعه. کاوش های باستان شناختی سیلک را رومَن گیرشمَن باستان شناس فرانسوی در ۱۳۱۲ و ۱۳۱۳ و ۱۳۱۶ش انجام داد و گزارش کاوش ها را در ۱۳۱۷ش در پاریس منتشر کرد. محوطۀ باستانی سیلک کاشان از دو تپۀ شمالی و جنوبی و دو گورستان باستانی تشکیل می شود. کهن ترین آثار باستانی به دست آمده از تپۀ شمالی است که معرف فرهنگ های عصر نوسنگی جدید و گذر نوسنگی جدید به عصر مس ـ سنگ است. کهن ترین دورۀ شناخته شدۀ سیلک به دورۀ اول سیلک معروف است که قدمت آن به عصر نوسنگی میانی بازمی گردد. در دورۀ اول سیلک، مردم در کلبه های کوچک خشتی زندگی می کردند و سفال ها را با دست می ساختند و در حرارت کم در کوره های روباز می پختند. دومین دورۀ سیلک با عنوان دورۀ دوم سیلک شناخته می شود که معرف دورۀ نوسنگی جدید است. معماری و سفالگری دورۀ دوم سیلک با دورۀ اول آن مشابه است؛ اما کیفیت و دقت در تولید دیده می شود و به ویژه نقش مایۀ گیاه اسفند بر روی سفال ها پدیدار می شود. دورۀ دوم سیلک هم زمان است با دورۀ فرهنگی چشمه علی ری و از همین رو با عنوان دورۀ چشمه علی نیز شناخته می شود که قدمت آن به اوایل هزارۀ پنجم پ م می رسد. در هر دو دورۀ سیلک، اجساد در کف خانه ها دفن می شدند. آثار فرهنگی به دست آمده از تپۀ جنوبی سیلک معرف عصر مس ـ سنگ قدیم در هزارۀ چهارم پ م است که با عنوان دورۀ سوم سیلک یا دورۀ سیلک شناخته می شود. در این دوره اولین نشانه های آشنایی انسان با فن استخراج و ذوب و ریخته گری فلز مس شناسایی شده است. قدمت دورۀ چهارم سیلک اواخر هزارۀ چهارم پ م و هم زمان با دورۀ فرهنگی عیلام آغازین در خوزستان است. در دورۀ چهارم سیلک، فلزکاری پیشرفت کرد و محوطۀ صنعتی اَریسمان در حدود ۶۰کیلومتری تپۀ سیلک شکل گرفت که با خوزستان و کرمان و بِینُ النّهرِین ارتباط فرهنگی ـ اقتصادی داشت. فرهنگ پویای سیلک در آستانۀ هزارۀ سوم پ م از حرکت بازایستاد و تپۀ سیلک تا عصر آهن قدیم متروک شد. گورستان الف تپۀ سیلک یادمان عصر آهن قدیم است و سفالینه های زیبای منقوش و مفرغینه های گورستان ب سیلک به دورۀ جدید آهن و حدود قرون ۷ و ۸پ م بازمی گردند؛ این سفالینه های منقوش صرفاً با سفالینه های تمدن فریگی در گوردیون مقایسه می شود. فرهنگ مکشوف از گورستان ب سیلک را به مادها منسوب می کنند؛ اما هیچ یقینی وجود ندارد.
wikijoo: سیلک،_محوطه_باستانی