exchange operator

[زمین شناسی] عامل تبادل،عملگر تبادل مولفه ای که بوسیله افزودن، یک ترکیب یا کانی را به ترکیب یا کانی دیگر یا ترکیبات و کانی های دیگر تبدیل می کند یا نشان دهنده جانشینی های یونی است که در یک کانی ویژه دیده می شوند. بطور کلی، به شکل فرمولی نوشته می شود که حاوی ضرایب منفی، است. مثلاً F2O-1 , MgCa-1 که بطور “Mg و Ca منهای 1” و “F دو O منهای 1” خوانده می شود. چنین عواملی می توانند از نظر فیزیکی غیرقابل فهم باشند. (مانند مثال های بالا) یا ممکن است معادل مواد حقیقی مانند (OH)2O-1 (برابر با آب H2O) باشد. این مولفه ها برای توصیف فرآیندهای تبادل (که شامل انتشار است) و سامانه های شیمیایی سه تایی دو طرفه استفاده می شوند. این اصطلاح توسط برت (1974) معرفی شد. ولی این مفهوم پیش تر توسط جی.بی تامپسون پسر بیان شد. مترادف: مولفه تبادل (بریدی 1975).